Οι Κουρήτες και οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, αγαθά μυθικά όντα της Κρήτης, ταυτίζονται μεταξύ τους και καλύπτονται από ένα πέπλο μυστηρίου. Πολλές παραλλαγές και συγκεχυμένες πληροφορίες δεν μας επιτρέπουν να έχουμε μια πλήρη εικόνα τους.
Οι Αρχικοί Κουρήτες ήταν πέντε αδέρφια:
ο Ηρακλής*.
-Παιωναίος
-Επιμίδης
-Ιάσιος
-Ίδας.
*(Πρόκειται για απλή συνωνυμία με τον γνωστό ημίθεο Ηρακλή, γιο του Διός).
Ο μύθος λέει ότι δεν γεννήθηκαν, αλλά φύτρωσαν από τη γη όταν την έβρεξαν τα πρώτα δάκρυα του Δία σαν μωρό. Το γεγονός αυτό συμβολίζει το ότι ήταν γηγενείς.
Γι’ αυτό η παράδοση μιλάει για τους Κουρήτες ως πρώτους κάτοικους της Κρήτης και εικάζεται, χωρίς ασφαλή ετυμολογική εξήγηση όμως, ότι το όνομα Κρήτη και Κρήτες προέρχεται από τη λέξη Κουρήτες (Κ–ου–ρήτες).
Επίσης η λέξη Κουρήτας ή Κουρήτης (ενικός του Κουρήτες) έχει μεγάλη ομοιότητα με την γνωστή λέξη Κούρος, που στα αρχαία Ελληνικά σημαίνει νεαρός άντρας, ενώ Κόρη είναι η νεαρή γυναίκα. Οι Κουρήτες, λέγεται ότι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης και δημιούργησαν το πρώτο πολιτισμό στο νησί.
Σύμφωνα με τους μύθους οι Κουρήτες ήταν υπεύθυνοι για κάθε είδους ανακάλυψη της εποχής εκείνης και βοήθησαν στην οργάνωση της κοινωνικής ζωής στην Κρήτη.
Οι Κουρήτες έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη γέννηση και στην ανατροφή του Διός, του Μεγαλύτερου από τους θεούς του Ολύμπου.
Όταν ήρθε η ώρα η Ρέα να γεννήσει διάλεξε μία σπηλιά στην Κρήτη και ζήτησε βοήθεια από τους ντόπιους Κουρήτες.
Οι Κουρήτες φυλούσαν την είσοδο της σπηλιάς ώστε να μην πλησιάσει κανείς και μόλις γεννήθηκε το θείο βρέφος, ο Ζεύς, ανάλαβαν να τον προσέχουν μέχρι να μεγαλώσει.
Άγρυπνοι φρουροί, οι Κουρήτες, όταν το μωρό έκλαιγε χτυπούσαν δυνατά τα πόδια τους στη γη χορεύοντας ή σε άλλη παραλλαγή χτυπούσαν τύμπανα και τις μεταλλικές ασπίδες τους ώστε με τον θόρυβο που έκαναν να καλύψουν το κλάμα.
Ο Κρόνος, ο πατέρας του Διός, είχε πάρει έναν χρησμό ότι ένα παιδί του θα του έπαιρνε την εξουσία γι’ αυτό δεν έπρεπε να καταλάβει ότι ο Ζεύς ήταν ζωντανός, αλλιώς το θεϊκό μωρό κινδύνευε. Στο σκηνικό της σπηλιάς οι Κουρήτες έκαναν την πρώτη τους εφεύρεση. Έφτιαξαν μια κρεμαστή κούνια για το μωρό.
Ο Κρόνος ήταν κυρίαρχος σε γη, θάλασσα και ουρανό. Η κούνια του Διός αν και βρισκόταν μέσα στη γη δεν την ακουμπούσε, όπως επίσης δεν ακουμπούσε τη θάλασσα, ούτε φυσικά τον ουρανό και ήταν κρυμμένο στα έγκατα της γης, άρα καλά προφυλαγμένο από τον Κρόνο που έτρωγε τα παιδιά του για να μην του πάρουν την εξουσία.
Την πρώτη εφεύρεση των Κουρήτων ακολούθησαν άλλες πολλές και σημαντικές.
Υπήρξαν οι πρώτοι που ασχολήθηκαν και δίδαξαν στο ανθρώπινο είδος το κυνήγι φτιάχνοντας το πρώτο τόξο, την κτηνοτροφία εξημερώνοντας τα ζώα, τη μελισσοκομία, τη μεταλλουργία και το χορό.
Λέγεται ότι οι παραδοσιακοί χοροί της Κρήτης που χορεύονται μέχρι τις μέρες μας έχουν τις ρίζες τους στον πυρρίχιο χορό των Κουρητών.
Το πρώτο τύμπανο επίσης φαίνεται οτι το κατασκεύασαν οι Κουρήτες τεντώνοντας το δέρμα ενός ζώου και το έκαναν δώρο στη Ρέα.
Οι Κουρήτες λεεί ο μύθος ότι ήταν οι ιδρυτές των Ολυμπιακών Αγώνων.
Τα πέντε αδέρφια σε μία εξόρμησή τους στα δάση της Πελοποννήσου θέλησαν κάποια στιγμή να ξαποστάσουν.
Για να διασκεδάσουν έκαναν αγώνα δρόμου μεταξύ τους.
Νικητής αναδείχθηκε ο Παιωναίος και ο Ιδαίος Ηρακλής (ένας από τους Κουρήτες, όχι ο Ηρακλής με τους 12 άθλους) για τη νίκη του τον στεφάνωσε με κλαδιά αγριελιάς.
Σαν ανάμνηση αυτού του γεγονότος κάθε πέντε χρόνια, εφόσον πέντε ήταν και τα αδέρφια, γίνονταν αντίστοιχοι αγώνες, οι οποίοι ο μύθος λέει ότι σταμάτησαν εξαιτίας ενός κατακλυσμού.
Πενήντα χρονιά μετά τη φυσική καταστροφή ο Κλύμενος απόγονος του Κουρήτα Ηρακλή ίδρυσε βωμό στην Ολυμπία προς τιμή του μυθικού ιδρυτή των πρόδρομων Ολυμπιακών Αγώνων.
Ουσιαστικά ίδρυσε τους γνωστούς πανελλήνιους θρυλικούς Αγώνες σαν εξέλιξη αθλητικών διοργανώσεων που γίνονταν στην Κρήτη ήδη από τη 4η χιλιετία π.Χ.
Ο Ηρακλής Κουρήτας ή Ιδαίος Ηρακλής θεωρείται επίσης ότι έδωσε το όνομα του στην πόλη Ηράκλειο.
Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ταυτίζονται σε πολλά σημεία με τους Κουρήτες, έχουν κοινά ονόματα και χαρακτηριστικά, κοινούς μύθους. Σε ένα σημείο που διαφοροποιούνται είναι ο μύθος που αφορά στη γέννησή τους.
Λέγεται ότι όταν έπιασαν οι πόνοι τη Ρέα και κρύφτηκε από το σύζυγό της στο σπήλαιο να γεννήσει, στη διάρκεια του τοκετού έπρεπε να πνίξει τους πόνους της χωρίς να φωνάξει, έτσι έχωσε τα δάχτυλά της μέσα στη γη από όπου και ξεπήδησαν οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, 10 στον αριθμό.
Κάποια από τα ονόματα των Ιδαίων που σώζονται είναι Κέλμις, Άκμων, Δαμναμενεύς και Ακεσίδας.
- Κέλμις (το εργαλείο που χρησιμοποιείται για την τήξη του σιδήρου)
- Άκμων είναι το αμώνι
- Δαμναμενεύς είναι το σφυρί.
Αυτά τα ονόματα σχετίζονται με την επεξεργασία μετάλλων. Όχι τυχαία λοιπόν οι Δάκτυλοι αποτελούν σύμβολο για την ανάπτυξη της μεταλλουργίας και ο μύθος τους θέλει να ανακαλύπτουν τον σίδηρο.
Απο που προηλθε το ονομα των Κρητων συμφωνα με ιστορικα στοιχεια.
ΟΙ ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ Ή ΚΟΥΡΗΤΕΣ Ή ΕΤΕΟΚΡΗΤΕΣ, ΕΠΕΙΤΑ Κ(ΟΥ)ΡΗΤΕΣ, ΚΡΗΤΕΣ:
Ανατρέχοντας στους αρχαίους συγγραφείς (Στράβωνα, Παυσανία, Διόδωρο κ.α.) βλέπουμε να λένε αφενός ότι οι Ιδαίοι δάκτυλοι ονομάστηκαν έτσι, επειδή κατοικούσαν στην Ίδη ή Ιδαία όρη της Κρήτης και αφετέρου ότι αρχικά η νήσος Κρήτη ονομάζονταν Ιδαία, απ΄όπου και τα:
- Ιδομενέας (ο αρχηγός των Κρητών στον Τρωικό πόλεμο),
- Ιδαίος Ηρακλής = ο Κρητικός Ηρακλής που ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες,
- Ιδαίος Δίας = ο Κρητικός ή κρηταγενής Δίας,
-Ιδαία όρη = τα Κρητικά όρη κ.α. και Ιδαίοι Δάκτυλοι = οι Κρητικοί.
Μετά, όταν ήταν βασιλιάς των Ετεοκρητών ο Κρηθέας, ήρθαν στην Κρήτη οι καλούμενοι επήλυδες Κρήτες (οι Αχαιοί, Δωριείς και Πελασγοί με αρχηγό τον Τέκταμο, γιο του Δώρου του Έλληνα), οι παλιοί Κρήτες ονομάστηκαν Ετεοκρήτες και οι νέοι Κρήτες, «Λένε πως ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι οι πρώτοι κάτοικοι στους πρόποδες της Ίδης.
Πόδες λέγονται οι πρόποδες και κορυφές, οι μύτες των βουνών. Οι διάφορες κορυφές της Ίδης, που ήταν όλες αφιερωμένες στη μητέρα των θεών (τη Ρέα), λέγονταν Δάκτυλοι. Ο Σοφοκλής θεωρεί πως οι πρώτοι πέντε ήσαν αρσενικοί.
Εφηύραν το σίδερο και το κατεργάστηκαν πρώτοι, καθώς και πολλά ακόμη χρήσιμα στη ζωή πράγματα.
Πέντε ήταν και οι αδελφές τους. Από τον αριθμό τους ονομάστηκαν Δάκτυλοι.
Υπονοούν μάλιστα πως απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων είναι οι Κουρήτες και οι Κορυβάντες. Οι πρώτοι εκατό που γεννήθηκαν στην Κρήτη ονομάστηκαν Ιδαίοι Δάκτυλοι.
Απόγονοί τους αναφέρονται εννέα Κουρήτες. Ο καθένας τους έκανε δέκα παιδιά, τους Ιδαίους Δακτύλους...
(Στράβων, Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22)
«Οι κάτοικοι, λοιπόν, της Κρήτης λένε πως οι αρχαιότεροι κάτοικοι στο νησί ήταν αυτόχθονες, οι λεγόμενοι Ετεοκρήτες, των οποίων ο βασιλιάς, Κρητας το όνομα, ανακάλυψε πολλά και πολύ σημαντικά πράγματα στο νησί που είχαν τη δυνατότητα να ωφελήσουν την κοινωνική ζωή των ανθρώπων....
Πρώτοι, λοιπόν, απ' όσους μνημονευονται από την παράδοση, κατοίκησαν στην περιοχή της Ιδης στην Κρήτη και τριγύρω, οι καλούμενοι από αυτό Ιδαίοι Δάκτυλοι («πρώτον ώκησαν της Κρήτης περί την Ίδην οι προσαγορευθέντες Ιδαίοι Δάκτυλοι»), που άλλοι λένε ότι ήσαν 100 και άλλοι 10, όσα και τα δάκτυλα των χεριών απ' όπου και ονομάστηκαν έτσι. ...
Για τους Ιδαίους δακτύλους της Κρήτης παραδίδεται πως ανακάλυψαν τη φωτιά, τη χρήση του χαλκού και του σιδήρου, στη χώρα των Απτεραίων στο λεγόμενο Βερέκυνθο, καθώς και τον τρόπο επεξεργασίας τους.
Λένε, μάλιστα, πως ένας τους ο Ηρακλής, ξεπέρασε τους άλλους σε φήμη, ίδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες.
Εξ αιτίας της συνωνυμίας οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θεώρησαν πως ο γιος της Αλκμήνης εγκαθυδρυσε τους Ολυμπιακούς αγώνες....
(Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,64)
«Ο Τέκταμος του Δώρου, του γιου του Έλληνα που ήταν γιος του Δευκαλίωνα, κατέπλευσε στην Κρήτη μαζί με Αιολείς και Πελασγούς κι έγινε βασιλιάς του νησιού, παντρεύτηκε την κόρη του Κρηθέα κι απόκτησε τον Αστέριο..».
(Διόδωρος, βίβλος 4, 60)
«Μετά τους Ιδαίους Δακτύλους, συνεχίζει η εξιστόρηση, έγιναν οι εννέα Κουρήτες. Γι αυτούς άλλοι λένε πως ήταν γηγενείς και άλλοι πως ήταν απόγονοι των Ιδαίων Δακτύλων. Ετούτοι κατοικούσαν στα δασωμένα δάση και τα φαράγγια των βουνών και γενικά στους τόπους που τους παρείχαν φυσική στέγη και προστασία, επειδή δεν είχε ακόμη ανακαλυφθεί το χτίσιμο των σπιτιών. Καθώς διακρινόταν για τη σύνεσή τους, έδειξαν στους ανθρώπους πολλά χρήσιμα πράγματα, διότι πρώτοι αυτοί συγκέντρωσαν τα πρόβατα σε κοπάδια, εξημέρωσαν τα υπόλοιπα είδη ζώων, ανακάλυψαν τη μελισσοκομία, εισηγήθηκαν την τέχνη του κυνηγίου, εισηγήθηκαν τη συναναστροφή και τη συμβίωση. Ανακάλυψαν επίσης τα ξίφη, τα κράνη και τους πολεμικούς χορούς. Λένε πως σ' αυτούς παρέδωσε τον Δία η Ρέα, κρυφά από τον πατέρα του Κρόνο, και κείνοι τον πήραν και τον ανέθρεψαν»......
(Διόδωρος Βιβλιοθήκη Ιστορική 5,65)
«Σχετικά με τους Ολυμπιακούς αγώνες, όσοι από τους Ηλείους ασχολούνται με την αρχαιότητα λένε ότι ο Κρόνος ήταν ο πρώτος βασιλιάς στον ουρανό και πως οι άνθρωποι εκείνης της εποχής εκείνης, που ονομάζονταν χρυσή γενικά, έκτισαν ναό προς τιμή του Κρόνου στην Ολυμπία.
Όταν γεννήθηκε ο Δίας, η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη του παιδιού στους Δακτύλους της Ίδης, οι οποίοι λέγονταν και Κουρήτες και είχαν έρθει από την Ίδη της Κρήτης. Αυτοί ήσαν ο Ηρακλής, ο Παιώνιος, ο Επιμήδης, ο Ίδας και ο Ιάσιος.
Ο Ηρακλής που ήταν και μεγαλύτερος έβαλε τους αδελφούς του, κάνοντας ένα αστείο, να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί αγριελιάς, που την είχαν τόσο άφθονη, ώστε στοίβαζαν φρεσκοκομμένα φύλλα και τα έστρωναν, για να κοιμούνται.
Λένε ότι ο Ηρακλής έφερε την αγριελιά από τις υπερβόρειες χώρες, τις χώρες που ήσαν πέρα από τον άνεμο Βορέα...
Λένε αργότερα ο Κλύμενος, γιος του Κάρδη, ήρθε από την Κρήτη πενήντα χρόνια μετά τον κατακλυσμό που έγινε στην Ελλάδα την εποχή του Δευκαλίωνα.
Κατάγονταν από τον Ιδαίο Ηρακλή και καθιέρωσε τους αγώνες στην Ολυμπία και ίδρυσε βωμό προς τιμή του προγόνου του Ηρακλή και όλων των Κουρήτων, δίνοντας στο Ηρακλή την επωνυμία Παραστάτη»
(Παυσανίας «Ηλιακά», Α, 5 - 8 )
Επομένως, αφού οι αρχαίοι κάτοικοι της Κρήτης (= οι Ετεοκρήτες και Κύδωνες, όπως τους αναφέρει ο Όμηρος) λέγονταν αρχικά «Ιδαίοι Δάκτυλοι», μετά «Κουρήτες» και στο τέλος «Κρήτες», άρα το όνομα «Κρήτες» προέρχεται από σύντμηση του ονόματος «Κ(ου)ρήτες» Κρήτες.
Δηλαδή «Κ(ου)ρήτες» = οι κούροι και αι κούραι = οι κόρες ή κορασίδες = τα κοράσια της Κρήτης = τα Κ(ου)ρητικόπουλα, κάτι που:
Α) φανερώνει η ονομασία της Κρήτης και των Κρητών στην Παλαιά Διαθήκη: Κερετιμ - Κερεθαίοι ή Χερεαίοι = η Κρήτη και οι Κρηταίοι.
Β) υπονοείται και στους μύθους, αφού αυτοί λένε ότι η Κρήτη ονομάστηκε έτσι είτε από το βασιλιά Κρήτα είτε από την γυναίκα Κρήτη, κόρη ενός των Κουρήτων και γυναίκα του Δία.
Σημειώνεται επίσης ότι:
1) Η ονομασία «Κουρήτες» παράγεται από τα θέματα των λέξεων: «κούρος, κούρη ή κόρη, συγγενείς λέξεις με τις: κερά-κυρά, κέρας (κεραία, κέρατο) κείρω > κουρέας, κουρά... λατινικά curio,ae = κουρώ, curios = κυρης, ceres = κορενυμι κ.α.
Στην Παλαιά Διαθήκη, σύμφωνα με την μετάφραση των Εβδομήντα και του Ν. Βάμβα, οι Κρήτες άποικοι στην Παλαιστίνη λέγονταν πότε «Κρήτες» και πότε «Κερετιείμ ή Χερεθαίοι» και όχι Φιλισταίοι ή Καφθοριείς, όπως λένε μερικοί.
Καφθορ και Καφθοριείμ είναι η Καπαδοκία και οι Καππαδόκες, ενώ οι Φιλισταίοι ήταν ένας εβραϊκός λαός που το μόνο κοινό που είχε με τους Κρήτες ήταν το ότι και αυτοί ήσαν αλλόθρησκοι και μισθοφόροι του βασιλιά.
2) Ο Διόδωρος Σικελιώτης (βίβλος 3, 61 - 73 και 5, 66- 70) λέει ότι οι Ατλάντιοι της Λιβύης του είπαν ότι παλιά υπήρχαν δυο θεοί με το όνομα Δίας, ο Κρητικός και ο Λίβυος, καθώς και ότι η Κρήτη πήρε το όνομα Ιδαία από τη γυναίκα του Κρητικού Δία, την Ιδαία, και το όνομα Κρήτη από τη γυναίκα του Λίβυου Δία, την Κρήτη, η οποία ήταν κόρη ενός των Κουρητών.
Επίσης ο Αρριανός λέει ότι ο βασιλιάς Κρης, ο οποίος ήταν επώνυμος της Κρήτης, έκρυψε τον Δία στο βουνό Δίκτη, όταν ο πατέρας του ήθελε να τον αφανίσει.
"Κρης ου Κρήτη επώνυμος, ο τον Δία κρύψας εν όρει Δικταίω, ότε Κρόνος εμάστευεν εθέλων αφανίσαι αυτόν"
(Αρριανός)
ΟΙ ΙΔΑΙΟΙ ΔΑΚΤΥΛΟΙ ΗΣΑΝ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ ΚΡΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΚΑΙ Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΚΟΥΡΗΤΩΝ.
Ο Παυσανίας, ο Στράβωνας, ο Διόδωρος κ.α., όπως είδαμε πιο πριν, λένε ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ή Κουρήτες ήσαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης που ονομάστηκαν έτσι, επειδή κατοικούσαν στα Ιδαία όρη ή επειδή (επι)κούρησαν τη Ρέα να γεννήσει στην Κρήτη το Δία.
Ο Απολλώνιος Ρόδιος λέει επίσης ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήσαν και αυτόχθονες, γιοι του Δία και της νύμφης Αγχιάλη, που τους γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης, δηλαδή στο ίδιο σπήλαιο όπου γεννήθηκε και ο Δίας,
«....Οι μούνοι πλεόνων μοιρηγέται ηδέ πάρεδροι Μητέρος Ιδαίης κεκληαται, όσσοι έασιν Δάκτυλοι Ιδαίοι Κρηταιέες, ους ποτέ νύμφη Αγχιάλη Δικταίον ανά σπέος, αμφοτέρησιν δραξάμενη γαίης Οιαξιλίδος, εβλάστησε....
(Απολλώνιος Αργοναυτικά Α 1125 - 1135)
«Κοντά στο ξόανο, (οι Αργοναύτες) έφτιαξαν έναν βωμό, αφού στεφανώθηκαν με φύλα της βελανιδιάς, έκαναν γιορτή για τη θυσία κι επικαλούνταν τη Μητέρα του Δινδύμου την ιερότατη, που κατοικούσε στη Φρυγία, και τον Τιτία και τον Κύλληνο, που μόνοι ανάμεσα σ' άλλους πολλούς αποκαλούνται ηγήτορες της μοίρας και της Ιδαίας Μητέρας πάρεδροι, τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, που κάποτε η νύμφη Αγχιάλη, χώνοντας τα δυο της χέρια στην Οιαξίδα γη, τους γέννησε στο σπήλαιο της Δίκτης»
Αντίθετα, σύμφωνα με τους Ορφικούς, οι Κουρήτες δεν ήσαν αυτόχθονες Κρήτες ούτε γιοι της νύμφης Αγχιάλης, αλλά νεανίες ή στρατιώτες που ήρθαν στο φως από τη Ρέα, ήσαν παιδιά της Κόρης ή Κυράς, της θεάς Ρέας και γι αυτό πήραν αυτή την επωνυμία.
Δηλαδή υπονοούν ότι οι Κουρήτες ονομάζονται έτσι από το: «η κούρη» > «Κουρήτες», πρβ: «επει και περιστάναι λέγονται, οι Κουρήτες, τον των όλον Δημιουργόν και περιχορεύειν από της Ρέας αναφανέσται.... Διο και την εωνυμίαν έλαχον ταύτην
(Ορφικά αποσπάσματα 191, Προκλ. Περί της κατά Πλάτ. Θεολ. Στ, 43),
«αλλά μόνο η Ρέα γεννά τους Κουρήτας»
(Ορφικά αποσπάσματα 150, Δαμασκ. Εις Πλάτ. Παρμ. 278).
Οι ορφικοί λένε επίσης ότι οι Κουρήτες συνόδευαν τη Ρέα στην Κρήτη, για να βοηθήσουν στη γέννηση και ανατροφή του Δία και αυτοί χτύπαγαν τις ασπίδες τους, όταν έκλεγε ο Δίας, για να μην ακούσει τα κλάματα του μωρού ο πατέρας του ο Κρόνος και έρθει και τον φάει.
Ο Στράβωνας, σχετικά με τους Κουρήτες, λέει ότι οι Έλληνες αποκαλούν τους διακόνους της Ρέας Κουρήτες, κάτι σωστό, πρβ «επι)κουρώ = λατινικά couro,ae = επιμελούμαι, φροντίζω, διακονώ..
Λέει επίσης ότι στην Κρήτη «Κουρήτες» ονομάζονται οι νέοι (κούροι) που με το χορό τους αναπαριστούν το μύθο της γέννησης του Δία και συνάμα είναι διάκονοι στις τελετουργίες (δηλ. είναι βοηθητικές ομάδες ως σήμερα τα λεγόμενα παπαδάκια στις εκκλησίες).
Επομένως, συμπεραίνει ο Στράβωνας, γι αυτό η Ρέα, όταν πήγε στην Κρήτη να γεννήσει το Δία, πήρε βοηθούς τους Κουρήτες, που με τα τύμπανα και παρόμοιους ήχους, με ένοπλο χορό και θόρυβο περιστοίχισαν τη θεά και τρόμαξαν τον Κρόνο, ώστε να πάρουν το παιδί, χωρίς να το καταλάβει και οι Κουρήτες αυτοί επινόησαν τους πυρρίχιους χορούς και ρυθμούς κ.α., πρβ: <<Στην Κρήτη δεν υπήρχαν μόνο αυτά (μιλούσε για μουσική, χορικά κ.α.), αλλά και τελετουργίες για το Δία με οργιαστική λατρεία και με διακόνους, ωσάν αυτούς που βρίσκονται στην υπηρεσία του Διόνυσου, δηλαδή Σάτυροι.
Τους έλεγαν Κουρήτες, λεγόντουσαν και ήταν νέοι (κούροι) που απέδιδαν ένοπλη κίνηση με χορευτικό βήμα, παριστάνοντας το μύθο της γέννησης του Δία, όπου παίζουν τον Κρόνο που συνήθιζε να κατατρώγει τα παιδιά μόλις γεννιόνταν, και τη Ρέα να παλεύει να κρύψει τους πόνους της γέννας, να γεννάει το παιδί και να το κρύβει προσπαθώντας να γλιτώσει τη ζωή του με κάθε τρόπο.
Λένε ότι γι αυτό πήρε βοηθούς τους Κουρήτες, που με τα τύμπανα και παρόμοιους ήχους, με ένοπλο χορό και θόρυβο περιστοίχισαν τη θεά και τρόμαξαν τον Κρόνο, ώστε να πάρουν το παιδί, χωρίς να το καταλάβει. Μετά έθρεψαν και μεγάλωσαν το παιδί. Κουρήτες, λοιπόν, ονομάστηκαν, είτε επειδή ήταν νέοι, δηλαδή «κούροι» και πρόσφεραν αυτήν την υπηρεσία είτε επειδή φρόντισαν («κουροτροφείν») τη νιότη του Δία.
Υπάρχουν και οι δυο εκδοχές. Πήραν, λοιπόν, το όνομα σαν να ήταν κάποιοι Σάτυροι στην υπηρεσία του Δία.
Αυτοί ήσαν οι Έλληνες στο θέμα των οργιαστικών εορτασμών...
Οι Βερέκυντες πάλι, ένα γένος Φρυγών, και γενικά οι Φρύγες και από τους Τρώες οι κάτοικοι της Ίδης τιμούν τη Ρέα με οργιαστικές τελετές.
Την αποκαλούν Μητέρα των Θεών και ‘Αγδιστι και Φρυγία Μεγάλη θεά.
Από τα τοπωνύμια την αποκαλούν Ιδαία, Δίνδυμήνη, Σιπυλήνη, Πεσσινουντίδα, Κυβέλη και Κυβήβη.
Οι λοιποί Έλληνες αποκαλούν τους διακόνους της, Κουρήτες, όχι από τον ίδιο μύθο με τον κρητικό, αλλά τους θεωρούν ως ιδιαίτερο είδος βοηθών αντίστοιχων με τους σατύρους. Τους ίδιους αποκαλούν Κορύβαντες.
Οι ποιητές μαρτυρούν για τις υποθέσεις μου...
Ο Ευριπίδης στις Βάκχες, συσχετίζει φρυγικά και Λυδικά έθιμα - τα όσο έμοιαζαν μεταξύ τους...
Στους παρακάτω στίχους συνδέει Κρήτη και Φρυγία:
"Ως θαλάμευμα Κουρήτων, ζαθέοί τε Κρήτας διογενέτορες έναυλοι, ένα τρικορυθες άντροις βυρσότονον κύκλωμα τόδε μοι Κορυβαντες εύρον"...
(Κρυφό Κουρήτων θάλαμος, ιερά της Κρήτης άντρα που γεννήσατε το Δία, σπηλιές όπου ανακάλυψαν Κορυβάντες με τρία στολισμένα φτερά...)
Ο Σκήψιος θεωρεί πιθανόν Κουρήτες και Κορυβάντες να είναι ίδιοι: οι νεαροί (κούροι, Κουρήτες), που εκτελούσαν τον πολεμικό χορό για τη Μητέρας των θεών, τη Ρέα, οι ίδιοι που ονομάστηκαν Κορυβάντες από το ότι έβγαιναν να χορέψουν χτυπώντας το κεφάλι τους όπως βάδιζαν ρυθμικά.
Ο ποιητής (Όμηρος) τους λέει «ανθρώπους που βαδίζουν ρυθμικά» («Βητάρμονες»).
Και επειδή οι Κορύβαντες χόρευαν και μάλιστα με ένθεη μανία, λέμε «κορυβαντιώντες» όσους κινούνται φρενιασμένα.
(Στράβων, Γεωγραφικά βιβλίο Ι', c 469 ΙΙΙ, 11)
Ο Στράβωνας βιβλίο Ι', c 472, ΙΙΙ, 19 κ.α.) από τη μια λέει επίσης ότι οι τροφοί και οι φύλακες του Δία μετονομάστηκαν Κουρήτες... και από την άλλη ότι «Κουρήτες» λέγονταν οι νέοι στρατιώτες, επειδή κουρεύουν τα μαλλιά τους. Επομένως υπονοεί ετυμολογεί από το ρήμα «κείρω» κουρά, κουρέας.
Ο Στράβων, επικαλούμενος τους εξής στίχους του Όμηρου: «Δώρα φέρουν Κούρητες Αχαιοί», Κριννάμενοις κουρήτας αριστήας Παναχαιών ... (Ιλιάς Τ 193-195 και Οδύσσεια π 248), λέει επίσης ότι οι Κουρήτες ονομάστηκαν έτσι είτε γιατί ήσαν νέοι, δηλαδή «κόροι ή κούροι» είτε γιατί φρόντισαν το Δία: «ώσθ' οι Κουρήτες ήτοι δια το νέοι και κόροι όντες υπουργείν ή δια κουροτροφείν τον Δία (λέγεται γαρ αμφοτέροις) ταύτης αξιώθηκαν της προσηγορίας» (Στράβων Ι, C 469).
Επομένως η ονομασία «Κουρήτες» παράγεται από το θέμα των ελληνικών λέξεων: κορεννυμι = λατινικά ceres, eris = τρέφειν, πληρούμαι, χορταίνω και τα κείρω κούρος, κουρέας κ.α., (επι)-κουρώ = λατινικά curo,ae = επιμελούμαι, φροντίζω τινός, couro,onis = o κύρης, ενώ κούρος = ο νεανίας, ο διατρεφόμενος, το Κουράδι = το κοπάδι, το διατρεφόμενο, επιμελούμενο ποίμνιο, κουροτρόφοι ή Κουρήτες ή κουραδιάρηδες = αυτοί που είχαν την αίγα Αμάλθεια που βύζαινε το Δία
Σημειώνεται ότι:
1) Το όνομα «Ιδαία» είναι ουσιαστικό εξ επιθέτου, από το επίθετο «ιδαίος,α,ο», το οποίο παράγεται από το ουσιαστικό «η Ίδη» = η οροσειρά «Ιδαία όρη» της Κρήτης, που, σύμφωνα με τους σημερινούς λεξικογράφους, σημαίνει τα σύδενδρα όρη (από το «ίδα ή ιδη» = το δέντρο ή το ξύλο), κάτι όμως μη βεβαιωμένο.
2) Επειδή η Δίκτη είναι βουνό των της Ίδης ή Ιδαίων ορέων της Κρήτης ή επειδή παλιά η Κρήτη λέγονταν και Ιδαία, εξ αυτού και τα: Ιδαία όρη = τα Κρητικά όρη, «Ιδαίος Δίας» = Κρητικός Δίας = Δικταίος Δίας, «Ιδαίοι Δάκτυλοι» = Κρητικοί Δάκτυλοι = Δικταίοι Δάκτυλοι, Ιδαίος Ηρακλής = Κρητικός Ηρακλής κ.α.
3) Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι κατ' άλλους ήσαν 5 και κατ΄ άλλους 10 ή 100, επειδή ο μύθος τους ήταν παραλλαγές στα διάφορα μέρη του αρχαίου κόσμου. Ο Στράβωνας μάλιστα λέει ότι πολλοί μυθογράφοι συγχέουν ή αναφέρουν ορισμένα λανθασμένα πράγματα λόγω των συνωνυμιών των τοποθεσιών και των ομοιοτήτων στις θρησκείες, πρβλ: «Ίδη γαρ το όρος τοτε Κρητικόν και το Τρωικόν, και Δίκτη τόπος εν τη Σκηψία και όρος εν Κρήτη' της δε Ίδης λόφος είναι η Πύτνα, όπου Ιεράπυτνα η πόλις....»
(Στράβων Γεωγραφικών Ι', ΙΙΙ 20, C 471)
Σύμφωνα επίσης με το Στράβωνα (Γεωγραφικά Ι, C 473, ΙΙΙ, 22), αλλά και το Διόδωρο (5, 64-65) άλλοι λένε ότι οι Ιδαίοι Δάκτυλοι γεννήθηκαν στη Φρυγία και από εκεί πέρασαν στην Κρήτη, για να βοηθήσουν εκεί στη γέννηση του Δία και άλλοι ότι οι Ιδαία Δάκτυλοι ήταν αυτόχθονες Κρητικοί και μετά μερικοί από αυτούς πέρασαν στη Φρυγία, πρβ: <<..Να ασκούν (οι νέοι της Κρήτης) επίσης την τοξοβολία και τον ένοπλο χορό, που βρήκαν πρώτοι και έδειξαν οι Κουρήτεςκαι ο οποίος έπειτα ονομάστηκε πυρρίχη από το όνομα αυτού που τον οργάνωσε.
Έτσι το παιγνίδι δεν ήταν άσχετο με πράξη χρήσιμη στον πόλεμο.
Επίσης στα τραγούδια τους χρησιμοποιούν Κρητικούς ρυθμούς που είναι πολύ γρήγοροι και τους βρήκε ο Θάλης.
Ορίστηκε επίσης να φοράνε στρατιωτικά ρούχα και υποδήματα. Τα όπλα εξάλλου θεωρούνται τα καλύτερα δώρα.>>
(ΣΤΡΑΒΩΝΑ, ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ Ι, ΙV 16)
Ο συγγραφέας της Φαρωνίδας αναφέρει τους Κουρήτες ως αυλητές και Φρύγες.
Αλλοι τους λένε εντόπιους και με χάλκινες ασπίδες.
Άλλοι λένε τους Κορυβάντες Φρύγες, κι όχι τους Κουρήτες. Τους θεωρούν Κρητικούς και λένε ότι πρώτοι αυτοί στην Εύβοια φόρεσαν χάλκινα όπλα.
Γι αυτό και τους είπαν Χαλκιδείς. Αλλοι λένε πως οι Τιτάνες έδωσαν στη Ρέα ένοπλους διακόνους από τη Βακριανή ή κατ' άλλους από τη Κολχίδα, τους Κορύβαντες.
Στα Κρητικά κείμενα, οι Κουρήτες λέγονται τροφοί του Δία και φύλακες.
Η Ρέα τους έστειλε στην Κρήτη από τη Φρυγία. Aλλοι λένε ότι στη Ρόδο ήταν εννιά τελχίνες. Ακολούθησαν τη Ρέα στην Κρήτη, ανέθρεψαν το Δία και μετονομάστηκαν Κουρήτες...
( Στράβων, Γεωγραφικά βιβλίο Ι', c 472, ΙΙΙ, 19)
4) Κατά μια απλοϊκή ερμηνεία, οι Ιδαίοι (Κρητικοί) Δάκτυλοι είναι η προσωποποίηση -θεοποίηση της ανθρώπινης παλάμης (των δακτύλων της χείρας) και ιδιαίτερα της Κρητικής χείρας (Ιδαίων δακτύλων) και του Κρητικού δαιμόνιου (της Κρητικής εξυπνάδας) που πρωτοστάτησε στον πολιτισμό, στην ανακάλυψη των πρώτων σημαντικών πραγμάτων ή αυτών που κατασκευάζονται με εξυπνάδα και με τα χέρια (χειροποίητα).
Παρέβαλε και ότι τα δάχτυλα μας εκτρέφουν - φροντίζουν - περιποιούνται κ.τ.λ. - ο λόγος και για τον οποίο οι Ιδαίοι Δάκτυλοι λέγονται και Κουρήτες ή που οι Κουρήτες φέρονται και τροφοί του Δία κατά την γέννησή τους στην Δίκτη της Κρήτης.
Παρέβαλε ομοίως ότι χωρίς τα δάχτυλα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να δημιουργήσει τίποτε το σημαντικό ή έντεχνο (π.χ. να ασχοληθεί με τη μουσική, τον αθλητισμό, τη μεταλλουργία, τη γραφή κ.τ.λ.).
Μπροστά στον κίνδυνο που φαινόταν να διαγράφεται με την εισβολή των Υξώς, οι Έλληνες ενώθηκαν και αποφάσισαν να είναι εκείνοι που θα τους αντιμετωπίσουν.
Όχι γιατί οι άλλοι λαοί απλά δεν μπορούσαν να το κάνουν αλλά γιατί στην ουσία αυτοί που θεωρούνταν ως πολιτισμένοι και έχοντες κάποιο υπόβαθρο σε θέματα στρατιωτικά, ήσαν οι Έλληνες. Αλλά και για τον πολύ απλό λόγο ότι ο τότε γνωστός κόσμος , όλα εκείνα τα ανεξάρτητα βασίλεια, ήταν κυριολεκτικά Ελλάδα.
Έτσι βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή οι πρόγονοί μας, των απώτατων εκείνων χρόνων και ετοιμάζονταν να αντιμετωπίσουν τον εχθρό, τους ερυθρομέλανες Υξώς.
Ως μία δύναμη λοιπόν άρχισαν να συγκεντρώνονται από τις διάφορες περιοχές της Ελληνικής γης, στα κέντρα επιστράτευσης για την εκστρατεία.
Την πρώτη Πανελλήνια εκστρατεία!!! Υποστηρίζεται μάλιστα κατά μία θεωρία, ότι εκείνη η εκστρατεία πιθανόν να είναι αυτό που σήμερα οι επιστήμονες ονομάζουν ως κάθοδο των Αρείων φυλών από την περιοχή του Δούναβη ποταμού προς τον Νότιο Ελληνικό χώρο, κ.λ.π. Αλλά όμως όπως προείπαμε, ο Ιέρων έγραφε:
«…Αιθίοπες από Ινδού ποταμού αναστάντες προς την Αίγυπτον ώκησαν…», ήδη δηλαδή είχαν φθάσει στην Αίγυπτο και ο κίνδυνος να επιδράμουν και προς την Μεσόγειο ήταν όχι απλά μπροστά αλλά ήδη ορατός.
Από την Αίγυπτο οι ορδές εκείνες θα ξεχύνονταν προς τις γειτονικές πόλεις, τις ελληνικές κτήσεις της Βορείου Αφρική, περιοχές με πολιτισμό ανεπτυγμένο που τώρα φαινόταν να κινδυνεύει άμεσα από αφανισμό.
Αρχιστράτηγος των Πανελλήνων ήταν ο Διόνυσος ο Β΄ γιος της Σεμέλης κόρης του Κάδμου, και του Διός.
Ο αρχηγός των εισβολέων λεγόταν Δηριάδης και τα αρχαία ινδικά κείμενα τον αναφέρουν ως Νταριοντάνα.
Η πορεία την οποία είχαν ακολουθήσει οι εισβολείς ήταν προς τρεις κατευθύνσεις. Μία ορδή τους είχε αποβιβασθεί στις ακτές της Σομαλίας και κατέκτησε την Αιθιοπία, άλλη μία είχε εισχωρήσει στην Μέση Ανατολή και φαίνεται ότι κινήθηκε προς το Δέλτα του Νείλου μέσω της ερήμου Σινά. Και άλλη μία που είχε συγκεντρωθεί στην Βακτριανή απειλούσε την περιοχή της Μεσοποταμίας.
Ας δούμε όμως και τις αναφορές των αρχαίων κειμένων για αυτή την εισβολή. Ο Νόνος στα «Διονυσιακά» του αναφέρει:
« … Δηριάδης Αραβίης επί πέζον, και Βλέμυς ωκύς ίκανεν επί επταπόρου στόμα Νείλου…», ( Νόνος «Διονυσιακά» τόμος Α’ βιβλ. 17ο στιχ. 305)
Ο αρχηγός των Υξώς Δηριάδης είχε επιστρατεύσει όλους εκείνους τους βάρβαρους λαούς της Άπω Ανατολής, τους διάφορους νομάδες των βορειοανατολικών περιοχών της Ασίας, αλλά και της Ινδίας και Ινδονησίας ( Κεϋλάνη κ.λ.π).
Επέτυχε όμως να ξεσηκώσει εναντίον των Ελλήνων, γιατί όπως είπαμε οι Έλληνες ήσαν οι πολιτισμένοι, αυτοί ήσαν που είχαν βρεθεί σε κάθε γωνιά της γης και είχαν δημιουργήσει κτήσεις εν είδη κατακτητών, άρα οι ιθαγενείς που ήσαν επί τη κυριαρχία τους λογικό ήταν να δεχθούν εύκολα, κατά κάποιο τρόπο την «απελευθερωτική» κίνηση των Υξώς και να ενωθούν μαζί τους…
Επέτυχε λοιπόν ο Δηριάδης, να ξεσηκώσει εναντίον τον Ελλήνων και τους ιθαγενείς Βακτριανούς, Σάκες, ακόμη τους Τατάρους της Κεντρικής Ασίας, αλλά και τους μαύρους της Αιθιοπίας!!!
Να τι γράφει ο Νόνος γι’ αυτό: « … Δηριάδης δ’ ηώος από πιολίων οι από νήσων κέκλητο κηρύκεσι πολυσπερές έθνος αγείρων … Δερβίκων δε γένεθλα συνεσπέτο Δηριάδην, Αιθίοπες τε, Σάκας τε, και έθνεα ποικίλα Βάκτρων…Και πολύς ουλοκώμων Βλεμύων στρατός…» «… και στόλος Ίκανε τριακοσίων πλοίων…».
Διαβάζουμε για την δύναμη των Υξώς στο Νόνο ο οποίος μας επισημαίνει ότι διέθεταν και τριακόσια πλοία!!!
Βέβαια αυτό λογικό είναι να μας κάνει κάποια εντύπωση, δηλαδή το γεγονός ότι οι βάρβαροι φαίνεται να διαθέτουν στόλο!!!
Αυτό σαφώς και είναι άξιον απορίας αφού όπως είπαμε κατέβηκαν από τα ορεινά και δεν ήσαν τίποτε άλλο από ορδές αγρίων που εφορμούσαν επιφέροντας την καταστροφή στο διάβα τους.
Όμως όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν οι καιροσκόποι που μέσα από καταστάσεις τέτοιας μορφής επωφελούνται.
Αυτοί που πάντα θα είναι παρόντες, φυσικό ήταν, να βρέθηκαν στο πλευρό των εισβολέων και να τους παρείχαν εκτός της βοήθειάς τους, των γνώσεών τους και των τρόπων και των μέσων που θα τους έκαναν να γίνουν περισσότερο επικίνδυνοι στην αναμέτρηση που είχαν επιχειρήσει να πραγματοποιήσουν εναντίον των πολιτισμένων και πολύ ανώτερων σε κάθε επίπεδο Ελλήνων.
Αυτές λοιπόν οι ορδές προσπάθησαν να μετατραπούν σε στρατό τακτικό, χρησιμοποιώντας και τα μέσα που ένας τέτοιος στρατός διαθέτει, δεν ήταν δυνατόν όμως να γίνουν κάτι τέτοιο, από την μια μέρα στην άλλη, αφού στην πλειοψηφία τους αποτελούνταν από βαρβάρους, άγριους και απολίτιστους λαούς οι οποίοι στο πέρασμά τους έσπερναν την καταστροφή και την ερήμωση!!!
Αυτούς οι Έλληνες έπρεπε να αντιμετωπίσουν και μάλιστα αυτό έπρεπε να είναι αποτελεσματικό γιατί κρινόταν η τύχη του πολιτισμένου κόσμου( το ίδιο περίπου σενάριο θα παιχθεί μερικές χιλιετίες αργότερα με τους Πέρσες…).
Με τον Διόνυσο τον Β’ τον γιο της Σεμέλης που βασίλευε στην χώρα των Εγγελεάτων (= περιοχή Αχρίδας), οι Έλληνες της Ευρώπης, της Μικράς Ασίας, της Νοτίου Ιταλίας και της Λιβύης ενώθηκαν σε πανστρατιά.
Στο πολεμικό προσκλητήριο του Αρχιστρατήγου Διονύσου έτρεξαν αμέσως οι πολεμιστές της Δυτικής Μακεδονίας, της Θράκης, της Δαρδανίας, της Ιλλυρίας, της Θεσσαλίας, των Αθηνών, της Βοιωτίας, της Εύβοιας, της Πελοποννήσου, της Κρήτης, της Σαμοθράκης, της Φρυγίας, της Λυδίας, της Καρίας, της Λιβύης, της Νοτίου Ιταλίας και της Κύπρου.
«…Καλεσαμένου Διονύσου, Ακταίων ταχύς ήλθεν πατρίδος Αιονίης…»
«…Ήδη δι Ιλλυρίας Δαυλάντιον έθνος αρούρης και πέζον Αιμονίας και Πήλιον άκρον εάσας, Ελλάδος εγγύς ίκανεν, και Αονίη παρά πέζει…»
«…Πίπλειαν (= περιοχή Πιερίας) εάσας, Βιστονίης Οίαγρος…»( Νόνος «Διονυσιακά», τόμος Α΄ βιβλ. 17ο στιχ. 339-341, 218-222, και τόμος Α΄ βιβλ. 13ο στιχ. 54-56).
Στις περιγραφές του Νόνου διαβάζουμε για τις δυνάμεις των Ελλήνων των περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας και της Ιλλυρίας στις οποίες φέρεται ως αρχηγός αυτών ο Ακταίων.
Ακόμη της Κεντρικής Μακεδονίας αλλά και της Ανατολικής με αρχηγό τους τον Οίαγρο.
Η ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΥΞΩΣ…
Μετά την ολοκλήρωση της γενικής επιστράτευσης, η ελληνική δύναμη χωρίσθηκε σε τρεις στρατιές που η κάθε μία από αυτές ακολούθησε διαφορετική κατεύθυνση.
Έτσι η πρώτη οδηγήθηκε με αρχηγό τον Διόνυσο τον Β΄ προς την Μέση Ανατολή και το Ιράν , η δεύτερη με αρχηγό τον Μίνωα τον Α΄ μέσω της ερήμου Σινά προς την Μέμφιδα της Αιγύπτου και η τρίτη με τον Περσέα να ηγείται αυτής προς τις περιοχές της Σομαλίας.
Τόσο ο Μίνως όσο και ο Περσέας απέκρουσαν με επιτυχία τις εχθρικές δυνάμεις των εισβολέων και εκκαθάρισαν κάθε κίνδυνο από τις περιοχές της Βορείου Αφρικής, Αιγύπτου, Σομαλίας και Αιθιοπίας.
Να δούμε και τις σχετικές αναφορές από τα αρχαία κείμενα για τα παραπάνω γεγονότα που πραγματικά αποτελούν για την ιστορία των Ελλήνων χρυσές σελίδες, αφού προστατεύουν όχι απλά τις κτίσεις τους αλλά τον ίδιο τον πολιτισμό, τον ίδιο τον άνθρωπο και το μέλλον του.
«…Καυκασίων ήλαυνε κατά πρηώνα εναύλων , Ασσηρίων δε Κάρηνα και ούρεα δύσβατα Βάκτρων…», εδώ ο Νόνος μας δείχνει την πορεία που ακολούθησε ο Διόνυσος ο Β΄ προς αντιμετώπιση των Υξώς.
«…Από χθόνος ήλασε Μίνως, Αραβίης επί πέδον…»
«…Παραγενόμενος δε εις Αιθιοπίαν ης εβασίλευε Κηφεύς, εύρε την θυγατέρα τούτου Ανδρομέδα, παρακειμένην βορά θαλασσείω κήτει… αναγκασθείς ο Κηφεύς υπό Αιθιόπων…», λέει ο Απολλόδωρος για τον Περσέα ο οποίος βρήκε στην Αιθιοπία τον βασιλιά της Κηφέα να είναι αναγκασμένος να θυσιάσει την κόρη του για να σωθεί η χώρα από τον κίνδυνο του κήτους που τους απειλούσε.
Επειδή στην μυθολογία όπως γνωρίζουμε όλα είναι συμβολικά δοσμένα, αντιλαμβανόμαστε ότι το κήτος συμβόλιζε τον εχθρό, τους Υξώς και η κόρη του Κηφέα, η Ανδρομέδα την εξουσία του Βασιλιά.
Αυτήν παρέδωσε ο Κηφεύς για να σωθεί η χώρα από τις ορδές των βαρβάρων και τις καταστροφές που επέφεραν στις επελάσεις τους.
Μία θεώρηση του πράγματος όπως μέσα από τα λεγόμενα του Απολλοδώρου διαβάζουμε και βέβαια δεν μπορούμε να δεχθούμε ότι επρόκειτο για κήτος, παρά για ένα φαινόμενο που τους απειλούσε, και στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορούσε να είναι τίποτε άλλο παρά οι ορδές των βαρβάρων Υξώς.
Έτσι ο Περσέας σώζει την κόρη Ανδρομέδα- Εξουσία του Κηφέα, απελευθερώνει με άλλα λόγια την χώρα και τους κατοίκους της.
Αφού λοιπόν τόσο ο Περσέας όσο και ο Μίνωας επιτυγχάνουν νίκες μεγάλες οδεύουν προς την κατεύθυνση της κοιλάδας του Ινδού όπου εκεί βρίσκεται η άλλη ελληνική στρατιά υπό τον Διόνυσο τον Β΄ αντιμέτωπη με τον κύριο όγκο των βαρβάρων ερυθρομέλανων Υξώς.
Μάλιστα τα αρχαία κείμενα μας λένε πως το σύνολο του ελληνικού στρατού ενισχύεται και από Ινδούς ελληνικής καταγωγής.
Συγκεκριμένα διαβάζουμε:
«…Συνεστρατεύοντο δε λαοί όσοι Κύραν νέμονται και Ινδώο ποταμοίο, Αρειμανέων πέδων Ινδών… τοις δ’ έπι θαρσήσαντες επιστρατώοντο μαχηταί, Δάρδαι, και Πραισίων στρατιαί…», λέει ο Νόνος στα «Διονυσιακά» του, σημειώνοντας ότι μόλις έφθασε στις Ινδίες ο ελληνικός στρατός, έσπευσαν να πυκνώσουν τις τάξεις τους οι ελληνικής- άρειας καταγωγής άνδρες της κοιλάδας του Ινδού ποταμού, της ονομαζόμενης σήμερα Πενζαπ, Πενταποταμία.
Η μάχη του Ινδού ποταμού ήταν αποφασιστική και πάρα πολύ σκληρή.
Οι εισβολείς Ραξάς και Υξώς κατασφαγιάσθηκαν.
Ο αρχηγός τους Νταριοντάνα (Δηριάδης) και ο γαμπρός του Ορόντης σκοτώνονται και ο θρήνος στους εναπομείναντες Υξώς είναι μεγάλος και γοερός.
Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική και η τύχη των Αρείων της περιοχής του Ινδού κρίθηκε σ’ αυτή ακριβώς την μάχη, και κρίθηκε θετικά τόσο για αυτούς όσο και για τους απογόνους τους που θα έμελλε να συνεχίσουν την επιρροή τους σ’ αυτό το κομμάτι της γης που θα κρατούσε το δικό του μυστικό έως και σήμερα….
Αλλά αυτό είναι μία άλλη, πολύ μεγάλη ιστορία….
Γοερά αντηχεί στο Ινδικό έπος Μαχαμπαράτα, ο θρήνος των επιδρομέων για τον θάνατο του αρχηγού τους που σκοτώθηκε στο πεδίο της μάχης.
Ο ίδιος θρήνος των ερυθρομέλανων Υξώς ακούγεται και στα αρχαία ελληνικά κείμενα για τον Δηριάδη και τον γαμπρό του.
«… Ω! Νταριοντάνα, είσαι ακόμη ζωντανός; Άκουσε λοιπόν τα νέα για να χαρείς. Οι Παντάβα( =Άρειοι των Ινδιών) εσφάγησαν.
Ο στρατός των κατεστράφη. Πέσαμε καταπάνω των την νύκτα στον ύπνο των, και τους εξολοθρεύσαμε…», γράφει η Μαχαμπαράτα εξιστορώντας τον θρήνο των Αιθιόπων για τον θάνατο του Δηριάδη και του γαμπρού του Ορόντη, καθώς και για την καταστροφή των φρουρίων των Αιθιόπων- Ερυθραίων από τον Ελληνικό Στρατό.
Από την άλλη πλευρά, αυτή των νικητών Ελλήνων, εξαιρετικές τιμές απονεμήθηκαν στους μαχητές Έλληνες που τόσο αποφασιστικά πολέμησαν και έπεσαν στο πεδίο της μάχης στις πεδιάδες του Ινδού ποταμού. Και ήταν μεγάλα, ονομαστά πρόσωπα εκείνοι που πέρασαν πια τώρα στις σελίδες της ιστορίας και της μνήμης…
Ανάμεσα τους και ο Κρήτας γόνος της Κνωσσού, στρατηγός Οφέλτης.
Λέγεται πως ο νεκρός στρατηγός ήταν ντυμένος την στρατιωτική πολεμική του στολή και γύρω του ήταν παρατεταγμένες μονάδες του ελληνικού στρατού.
Του απομένουν διακριτικές τιμές και στο πλευρό του ορθώνουν το μεγαλοπρεπές τους ανάστημα Κρήτες πολεμιστές.
Επικεφαλής είναι ο γέρος βασιλιάς της Κρήτης Αστερίων, ο πατέρας του στρατηγού και νέου βασιλιά της Κρήτης Μίνωα Α΄ .
Ο νεκρός τοποθετείται στο νεκρικό κρεβάτι και εναποτίθεται μπροστά στον Ινδό ποταμό με ορίζοντα το πεδίο της μάχης.
Ομηρικές σκηνές έλαβαν χώρα κατά την ταφή των νεκρών εκείνης της μάχης.
Αναγέρθηκε τύμβος προς τιμή του Οφέλτη, όπως συνηθίζανε να κάνουν την τότε εποχή και ο αρχιστράτηγος Διόνυσος ο Β΄ προκήρυξε αγώνες στο όνομα του νεκρού Κρήτα Στρατηγού, όπου και όρισε διάφορα έπαθλα.
Σ’ εκείνο τον αγώνα νικητές ήσαν οι βασιλείς της Τροιζήνας Αιακός και της Δυτικής Μακεδονίας Ακταίων, αλλά και άλλοι.
Και τέλος χάραξε επί του τύμβου επίγραμμα αντάξιο του ηρωϊσμού του νεκρού στρατηγού Οφέλτη.
«…Αμφί δε νεκρό Αστέριος Δικταίος…», γράφει ο Νόνος δείχνοντας την θέση στο πλευρό του νεκρού από τον Αστέριο τον πρεσβύτη βασιλιά της Δίκτης της Κνωσσού.
«…Και τότε Βάκχος έθηκε ποδών ταχύτητος αγώνα, πρώτο αθλητήρι τίθει κειμήλια νίκης αργύριον κρατήρα…Δευτέρω … εθήσατω θεσσαλικόν ίππον και πημάτων ξίφος…», διαβάζουμε στα «Διονυσιακά» για τον αγώνα που προκήρυξε ο Διόνυσος ο Β΄ και τα βραβεία που θα λάμβαναν τόσο ο πρώτος όσο και ο δεύτερος νικητής.
«…Νεκρός ενθάδε κείται Κνώσιος Ινδοφόνος, βρομίου ούναθλος Οφέλτης…», λέει ο Νόνος δείχνοντας το επίγραμμα που χάραξε ο αρχιστράτηγος Διόνυσος ο Β΄ προς τιμή του ήρωα Οφέλτη.
Και έτσι τελείωσε ο κίνδυνος εκείνος που τάραξε την εποχή γεμίζοντάς την με τον φόβο μιας μεγάλης καταστροφής.
Τα επινίκια όμως θα έχουν και συνέχεια και αυτή θα είναι η μεγάλη δόξα του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα του Α΄ στην Αίγυπτο όπου έμελλε να αφήσει την δική του πλέον σφραγίδα!
Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΥΞΩΣ…
Ο Μίνως λοιπόν κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον των Υξώς φαίνεται πως κυνήγησε αυτούς έως την περιοχή της Σαχάρας.
Στις παραδόσεις των ιθαγενών της Σαχάρας, Τουαρέγκ, υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν την ανάμνηση της νίκης των Ελλήνων κατά των εισβολέων Υξώς αλλά και βραχογραφίες ανάλογες έχουν ανακαλυφθεί στα βουνά της Τασιλή που βρίσκεται στα πρόθυρα της Σαχάρας, όπου αναπαριστάνουν μάχες Ελλήνων εναντίον των Ερυθρομέλανων εισβολέων.
Χαρακτηριστική είναι η βραχογραφία όπου αναπαρίσταται ένας αρματηλάτης, προφανές είναι ότι ανήκει στον στρατό του Μίνωα, ο οποίος καταδιώκει έναν εκ των στρατιωτών των εισβολέων. Οι ιθαγενείς Τουαρέγκ λάτρεψαν τον απελευθερωτή Μίνωα ως Θεό με την προσωνυμία Αμανάϊ.
Αλλά και ο Περσέας έδρασε στην περιοχή της Βόρειας Αφρικής και μάλιστα στην Αιθιοπία η οποία ήταν ελληνική αποικία και αυτή. Μέχρι τις ακτές της Σομαλίας όπου ήταν και το σημείο αποβίβασης των ερυθρομέλανων, έφτασε ο Περσέας κυνηγώντας τους Υξώς.
Νικητής και τροπαιούχος επανέφερε στον θρόνο του τον βασιλιά της Αιθιοπίας Έλληνα Κηφέα και απελευθέρωσε την κόρη του Ανδρομέδα.
Επειδή οι Υξώς όπως είπαμε ήρθαν από την θάλασσα με αρχηγό τον Βλέμυ εξ’ ου και ονομάστηκαν οι άνδρες του Βλεμυάνες, οι κάτοικοι της περιοχής πέρασαν μέσα από την παράδοση τον παραλληλισμό του με το κήτος που επέφερε τις καταστροφές στην χώρα τους.
Το γνωστό θαλάσσιο κήτος στο οποίο είχε δοθεί ως θυσία η Ανδρομέδα, όπως πληροφορούμαστε και από τον Απολλόδωρο.
Συγκεκριμένα λέει ο συγγραφέας:
« …Παραγενόμενος δε ο Περσεύς εις Αιθιοπίαν ης εβασίλευε Κηφεύς , εύρε την θυγατέρα Ανδρομέδαν παρακειμένην βοράν θαλασσίω κήτει… αναγκασθείς ο Κηφεύς υπό των Αιθιόπων έπραξε…Ταύτην θεασάμενος ο Περσεύς και ερασθείς… το κήτος έκτεινε και την Ανδρομέδαν έλυσε…» (Απολλόδωρος βιβλίο Β’ εδάφιο 43-45).
Από εκείνη την σχέση και τον γάμο του με την Ανδρομέδα ο Περσέας απέκτησε ένα γιο, τον Πέρση.
Είναι ο προπάτορας των Περσών που όπως λέει η παράδοση η πρώτη δυναστεία δημιουργήθηκε μετά τον κατακλυσμό και προς χάριν του ονομάστηκε η χώρα Περσία.
Διαβάζουμε την αντίστοιχη αναφορά στον Απολλόδωρο, στο β’ βιβλίο του στο εδάφιο 49:
«…Εγένετο δε εξ Ανδρομέδας παις αυτώ πριν με ελθείν εις την Ελλάδα, Πέρσης… Από τούτου δε τους Πέρσες βασιλείς λέγεται γενέσθαι…».
Ο Αχαιμένης ήταν γόνος της δυναστείας του βασιλιά Πέρση, γιου του Περσέα και ιδρυτής της μεγάλης δυναστείας των Αχαιμενιδών απ’ όπου κατάγονταν ο Μέγας Κύρος, ο Δαρείος κ.λ.π..
Όλοι ήταν επίγονοι της δυναστείας του Αχαιμένη και φυσικά ελληνικής καταγωγής:
« …Ο Όρχαμος του Αχαιμένους γόνος, ο των Περσίδων πόλεων επιφανών ανάσσων, από του Βήλου έβδομος το μέγα γένος ήλκεν…», γράφει και ο Οβίδιος δείχνοντάς μας την ελληνική καταγωγή στους Αχαιμενίδες.
Πηγαίνει πίσω στους προγόνους βασιλείς του Περσέα, τον Βήλο ο οποίος ήταν από την γενιά της επίσης Αργείας Ιούς.
Ο Μίνως απέδωσε μεγάλες τιμές στον Περσέα για την συμμετοχή του στην τεράστιας σημασίας νίκη επί των Υξώς. Έφτιαξε ναό τον οποίο αφιέρωσε στον Περσέα και μάλιστα μέσα σ’ αυτόν τοποθετήθηκε το άγαλμα του.
Τόσο ο ναός όσο και το άγαλμα ήταν έργα του Δαίδαλου, του μεγάλου αρχιτέκτονα και συμβούλου του Μίνωα του Α’.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει σχετικά: «… Εν ταύτη τη πόλει(= Μέμφις), έστι Περσέως ιερόν.
Τα προπύλαια του ναού λίθινα εστι κάρτα μεγάλα, επί δε αυτοίσοι ανδριάντες εστάσι λίθινοι, και άγαλμα εν αυτώ ανέστικε του Περσέως…» ( Ηρόδοτος Βιβλ. Β΄ εδάφ. 91).
Η αναφορά αυτή του Ηροδότου μας αποδεικνύει ότι ακόμη και στην εποχή του υπήρχε ο ναός εκεί στην Μέμφιδα της Αιγύπτου αλλά και το άγαλμα το οποίο μπόρεσε και ο ίδιος ο μεγάλος ιστορικός να θαυμάσει….
Αλλά όμως ανάλογες τιμές δόθηκαν και προς άλλους ήρωες της εκστρατείας κατά των Υξώς.
Ήρωες που είχαν συμβάλει τα μέγιστα σε εκείνη την θριαμβευτική, από κάθε άποψη εκστρατεία. Προς τιμή του Βασιλιά της Μακεδονίας Δαρδάνου ονομάστηκε μία περιοχή του Ινδού ποταμού ως Δαρδανία και σήμερα αυτή την περιοχή την αναφέρουν ως Δαρδανιστάν.
Προς τιμή του Ελύμου βασιλιά των Ελλήνων της Νοτίου Ιταλίας ονομάστηκε η νότιος περιοχή της Περσίας, Ελυμεία.
Τιμές που απέδωσαν οι μεγάλοι αρχιστράτηγοι των Ελλήνων Διόνυσος ο Β’ και Μίνως ο Α’.
Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης κάνει αναφορά εκτενή στον Μίνωα τον Α’ τον μεγάλο βασιλιά της Κρήτης αλλά και στον σύμβουλο και αρχιτέκτονά του Δαίδαλο, για την παρουσία τους στην Αίγυπτο κατά την εποχή της εκστρατείας των Ελλήνων κατά των Υξώς.
Των επιδρομέων από τα βουνά της Ινδίας… «…Μετά τους θεούς τοίνον φασί πρώτον βασιλέα της Αιγύπτου Μήναν…
Το δε κάλιστον προπύλον εν Μέμφει του Ηφαίστου, Δαιδάλω αρχιτεκτονήσω, έτι και νυν Ιερόν είναι Δαιδάλου, τιμώμενον υπό των εγχωρίων…»
( βιβλ. 1 XLIV, XLV, σελ. 67. βιβλ. Ι, XVII, σελ. 140.).
Το σύμβολο του Δαιδάλου ως αεροπόρου σώζεται ως σήμερα σε ναούς της Αιγύπτου.
Σ’ ένα ναό που είναι στολισμένος με φτερά αετού, βλέπουμε τον συμβολισμό του αεροπόρου Δαίδαλου.
Οι πολύπλοκοι δαιδαλώδεις διάδρομοι στα ιερά κτήρια της Αιγύπτου είναι πανομοιότυπα του λαβύρινθου της Κνωσσού και αναμφίβολα πλέον έργα του ίδιου αρχιτέκτονα, αφού όλα τα στοιχεία από την αρχαιότητα έως τις σημερινές ανακαλύψεις αυτό μαρτυρούν.
Φυσικά η τεχνική και οι γνώσεις του Δαίδαλου δεν έμειναν κρυφές.
Κάποιοι λογικά τις έλαβαν και κατέστησαν εαυτούς άξιους συνεχιστές, διάδοχους εκείνου του υπέροχα μεγαλειώδους αρχιτεκτονικού νου!!!
Και βέβαια δεν θα μπορούσε να λείψει η απόδοση τιμής προς εκείνον τον τεράστιο άνδρα που τόσα προσέφερε στον πολιτισμό της περιοχής της Αιγύπτου κατά την διάρκεια της παρουσίας του ως σύμβουλος του Μίνωα του Α’.
Στην Μέμφι κατασκευάστηκε ναός προς τιμή του και για να μείνει στην μνήμη τους ο Μεγάλος αυτός αρχιτέκτονας!!!
Ως επίλογο στο κεφάλαιο Υξώς-Ραξάς-Ερυθρομέλανες-Αιθίοπες-Βλεμυάνες, αφήσαμε λίγα λόγια για το ποιοι ήσαν.
Η παράδοση τους παρουσιάζει ως άρπαγες, σκληρούς, καταστροφείς και πολύ άσχημους στην όψη. Η θεότητα την οποία πίστευαν ήταν η θεά Κάλι, η γνωστή ινδική θεότητα του Κακού, η οποία παρουσιάζεται με μαύρη μορφή.
Η μεσογειακή παράδοση τους έχει κρατήσει στην μνήμη της ως Καλικάντζαρους αλλά και ως άνδρες της θεάς Κάλι.
Η παράδοση θέλει τους καλικαντζάρους να βγαίνουν μία συγκεκριμένη εποχή στον χρόνο και να κάνουν καταστροφές κάθε είδους.
Λέγεται πως κατάλοιπα εκείνων έμειναν μετά την ήττα τους από τους Έλληνες στην περιοχή του Α΄ καταρράκτη του Νείλου και είναι οι περιβόητοι Τσιγγάνοι ή Τσιγκάλοι, οι οποίοι εξακολουθούν την «πλάνητα πρωτόγονη ζωή τους», όπως ακριβώς ζούσαν στα χρόνια της εισβολής τους.
Ο τίτλος Τσιγκάλοι, φέρεται ότι δηλώνει την ιδιότητά τους ως υιών της θεάς Κάλι.
Η λέξη Τσιν- δηλώνει τον γιο και η λέξη Κάλι την θεά των Μαύρων Κάλι. Υποστηρίζεται ότι το Τσιν είναι παραφθορά της ελληνικής λέξης Ιν(=υιός).
πηγές:
(Νόνος «Διονυσιακά», τόμος Β΄ βιβλίο 47ο στιχ. 373-375,
-«- -«- -«- βιβλίο 21ο στιχ. 307-308
Απολλόδωρος βιβλίο Β΄ εδαφ. 45
Νόνος «Διονυσιακά» τόμος Β΄ βιβλίο 26ο στιχ. 60-61, τόμος Α΄ βιβλίο 13 στιχ. 425-426,
Μαχαμπαράτα, κεφ. 44, 62, 95,
Νόνος «Διονυσιακά» τόμος Β΄ βιβλίο 40ο στιχ. 196-201,
-«- -«- -«- βιβλίο 37 στιχ. 49-56, 765, 101-103).
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα μείνουν έκπληκτοι όταν μάθουν πόσα λίγα πράγματα γνωρίζουμε για τον Ιησού
Πριν από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, ουσιαστικά όλοι οι ειδικοί της Καινής Διαθήκης υπέθεταν ότι οι ιστορίες για τον Ιησού που τους παραδόθηκαν, καταγράφηκαν για πρώτη φορά από μάρτυρες και ήταν σε μεγάλο βαθμό βιογραφικές. Αυτό δεν συμβαίνει πλέον.
Αν υποθέσουμε ότι οι ιστορίες του Ιησού είχαν τις απαρχές τους σε ένα και μόνο άτομο και όχι σε πολλά - ή ακόμα στη μυθολογία - είναι μάλλον ένας περιπλανώμενος εβραϊκός δάσκαλος στην υπό ρωμαϊκή κατοχή Ιουδαία που πρόσβαλε τις αρχές και εκτελέστηκε. Πέραν από αυτό, οποιαδήποτε γνώση σχετικά με το πρόσωπο στο επίκεντρο της χριστιανικής θρησκείας είναι εξαιρετικά ανοικτή για συζήτηση (και συζητείται έντονα μεταξύ των σχετικών μελετητών).
Πού γεννήθηκε ο Ιησούς; Είχε πραγματικά δώδεκα μαθητές; Ξέρουμε με βεβαιότητα οτιδήποτε από αυτά που είπε ή έκανε; Καθώς βελτιώνεται η επιστήμη της αρχαιολογίας, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι η προέλευση του χριστιανισμού είναι αμφιλεγόμενη, περίπλοκη και όχι πολύ συνεκτική.
1. Όσα περισσότερα γνωρίζουμε, τόσο λιγότερα ξέρουμε με βεβαιότητα.
Μετά από αιώνες κατά τους οποίους οι ιστορίες των ευαγγελίων για τον Ιησού εκλήφθηκαν ως αλήθεια, ο Διαφωτισμός γέννησε μια νέα φουρνιά βιβλικών ιστορικών. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ακούσει ότι ο Thomas Jefferson περίκοψε κρυφά τη Βίβλο, διατηρώντας μόνο τα μέρη που θεωρούνταν ιστορικά.
Η έκδοση της Καινής Διαθήκης του είναι ακόμα διαθέσιμη σήμερα. Το ψαλίδισμα του Jefferson ήταν μια ακατέργαστη προσπάθεια να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που αναγνωρίστηκε από πολλούς μορφωμένους άνδρες της εποχής του: είχε καταστεί σαφές ότι οποιαδήποτε ιστορία περιλαμβανόταν στη Βίβλο θα μπορούσε να είχε αλλοιωθεί από τον μύθο. (Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η απόρριψη από πλευράς της Προτεσταντικής Μεταρρύθμισης των κειμένων της Βίβλου που ονόμαζαν «απόκρυφα» ήταν μια προγενέστερη και ακόμα πιο ακατέργαστη προσπάθεια καθαρισμού του Καλού Βιβλίου από την προφανή μυθολογία).
Κατά τους δύο αιώνες που πέρασαν από τότε που ο Τζέφερσον άρχισε να κόβει, πολλά ιστορικά Βιβλικά βιβλία - συμπεριλαμβανομένων αυτών από σύγχρονους μελετητές που χρησιμοποιούσαν τα εργαλεία της αρχαιολογίας, της ανθρωπολογίας και της γλωσσολογίας - προσπάθησαν επανειλημμένα να εντοπίσουν τον «ιστορικό Ιησού» και απέτυχαν.
Όσο περισσότεροι μελετητές ερευνούν τις ρίζες του χριστιανισμού, τόσο πιο συγκεχυμένες και αβέβαιες γίνονται οι γνώσεις μας. Επί του παρόντος, έχουμε μια πληθώρα αντιφατικών εκδοχών του Ιησού - από ένα πλανόδιο ιεροκήρυκα, ένα ζηλωτή, ένα αποκαλυπτικό προφήτη, ένα Εσσαίο αιρετικό, ένα που συμπαθούσε τη Ρώμη και πολλά άλλα - κάθε μια από διαφορετικό λόγιο που υποστηρίζει με βεβαιότητα ότι η δική του εξήγηση είναι η μόνη πραγματική.
Αντί λοιπόν για μια συγκλίνουσα άποψη για τον πρώιμο χριστιανισμό και τον ιδρυτή του, αντιμετωπίζουμε μια κακοφωνία αντικρουόμενων απόψεων. Αυτό ακριβώς συμβαίνει όταν άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ασαφείς και αντιφατικές πληροφορίες δεν μπορούν να πουν τη φράση, «δεν γνωρίζουμε».
Αυτή η ακαδημαϊκή ακαταστασία ήταν ένα ανοιχτό μυστικό στους κύκλους της βιβλικής ιστορικής έρευνας εδώ και δεκαετίες. Πάνω από σαράντα χρόνια πριν, Καθηγητές όπως ο Robin S. Barbour και η Morna Hooker του Cambridge, διαμαρτύρονταν για τις αφελείς υποθέσεις στις οποίες βασίζονταν τα κριτήρια που χρησιμοποιούσαν οι μελετητές της Βίβλου, προκειμένου να μετρήσουν τα «αυθεντικά» στοιχεία των ιστοριών του Ιησού. Σήμερα ακόμη και οι χριστιανοί ιστορικοί διαμαρτύρονται, λέγοντας ότι η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Πιο πρόσφατα οι Anthony Le Donne και Chris Keith, στο βιβλίο που εξέδωσαν το 2012 με τίτλο: Ο Ιησούς, τα κριτήρια και ο θάνατος της αυθεντικότητας (Jesus, criteria, and the demise of authenticity), αυτό κάνουν.
2. Τα Ευαγγέλια δεν γράφτηκαν από αυτόπτες μάρτυρες.
Κάθε κομμάτι της φαινομενικά βιογραφικής πληροφόρησής μας για τον Ιησού προέρχεται από τέσσερα μόνο κείμενα - τα Ευαγγέλια του Ματθαίου, του Μάρκου, του Λουκά και του Ιωάννη. Αν και οι περισσότεροι χριστιανοί υποθέτουν ότι οι συνεργάτες του Ιησού έγραψαν αυτά τα κείμενα, κανείς αντικειμενικός βιβλικός λόγιος δεν πιστεύει κάτι τέτοιο. Κανένα από τα τέσσερα ευαγγέλια δεν ισχυρίζεται ότι είναι γραμμένο από αυτόπτες μάρτυρες και όλα ήταν αρχικά ανώνυμα. Μόνο αργότερα αποδόθηκαν σε άνδρες που αναφέρονται στις ιστορίες τους.
Ενώ τα τέσσερα ευαγγέλια παραδοσιακά θεωρούνταν τέσσερις ανεξάρτητες καταγραφές, η ανάλυση των κειμένων δείχνει ότι όλα είναι στην πραγματικότητα προσαρμογές του πρώτου ευαγγελίου, του Κατά Μάρκον. Το κάθε ένα έτυχε επεξεργασίας και επέκτασης κατ' επανάληψη από άγνωστους συντάκτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μάρκος παρουσιάζει τον πιο σφαλερό, ανθρώπινο και λιγότερο εντυπωσιακό Ιησού - και, το πιο σημαντικό, αυτό μπορεί να είναι αλληγορία.
Όλα τα ευαγγέλια περιέχουν αναχρονισμούς και λάθη που δείχνουν ότι γράφτηκαν πολύ μετά τα γεγονότα που περιγράφουν και πιθανότατα πολύ μακριά από την τοποθεσία των ιστοριών τους. Ακόμα πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι δεν έχουν μόνο ήσσονος σημασίας αντιθέσεις, έχουν βασικές, ακόμη και ζωτικής σημασίας αντιφάσεις.
3. Τα Ευαγγέλια δεν επιβεβαιώνονται από εξωτερικούς ιστορικούς.
Παρά τις γενιές απολογητών που επιμένουν ότι ο Ιησούς αναφέρεται σε πολλές ιστορικές πηγές, όπως οι Τάκιτος και Σουητώνιος, κανένας από αυτούς δεν προβιβάζεται μετά από μια ενδελεχή επιθεώρηση. Η πηγή που αναφέρεται πιο συχνά από τους απολογητές είναι το Testimonium Flavianum, συγκεκριμένα ένα αμφισβητούμενο απόσπασμα στα γραπτά του αρχαίου ιστορικού Flavius Josephus, που γράφτηκε γύρω στα 93/94, γενιές μετά την υποτιθέμενη εποχή του Ιησού. Σήμερα η πλειοψηφία των ιστορικών αναγνωρίζει ότι αυτό το περίεργο απόσπασμα για τον Ιησού είναι πλαστογραφία. (Για 500 ολόκληρα χρόνια κανένας άλλος ιστορικός δεν αναφέρεται σε αυτό, εκτός από τον υποτιθέμενο πλαστογράφο!) Εκτός εξαιρέσεων, οι υπερασπιστές του χριστιανισμού δεν θέλουν να το εγκαταλείψουν και οι υποστηρικτές τους λένε τώρα ότι είναι μόνο μερικώς πλαστογραφημένο.
Είτε έτσι, είτε αλλιώς, όπως επισημαίνει ο ερευνητής της Καινής Διαθήκης Bart Ehrman, το Testimonium Flavanium επαναλαμβάνει απλώς τις κοινές χριστιανικές πεποιθήσεις στο τέλος του πρώτου αιώνα και αν ακόμα αυτές ήταν 100% γνήσιες, δεν δίνουν στοιχεία από που προέκυψαν. Το ίδιο ισχύει και για άλλες κοσμικές αναφορές στον Ιησού - σίγουρα βεβαιώνουν την ύπαρξη των χριστιανών και αναπαριστούν χριστιανικές πεποιθήσεις της εποχής, αλλά δεν προσφέρουν ανεξάρτητες καταγραφές ενός ιστορικού Ιησού.
Συνοπτικά, ενώ οι καθιερωμένες ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο Μέγας Αλέξανδρος, υποστηρίζονται από πολλαπλές γραμμές αποδείξεων, στην περίπτωση του Ιησού έχουμε μόνο μία σειρά αποδεικτικών στοιχείων: τα συγγράμματα των πιστών που εμπλέκονται στην εξάπλωση της νέας θρησκείας.
4. Οι παλαιοχριστιανικές γραφές δεν ήταν ίδιες με τις δικές μας.
Την εποχή που εμφανίστηκε ο χριστιανισμός, τα ευαγγέλια ήταν ένα κοινό θρησκευτικό λογοτεχνικό είδος, καθένα από τα οποία προώθησε διαφορετική εκδοχή ή σύνολο εκδοχών ιερών ιστοριών. Για παράδειγμα, καθώς οι θρύλοι για τον Ιησού ξεπηδούσαν, άρχισαν να εμφανίζονται «ευαγγέλια νηπιακής ηλικίας». Σύμφωνα με τον ιστορικό Robert M. Price, όπως τα κόμικς του Superman στράφηκαν στις ιστορίες του νεαρού Superboy στο Smallville, οι χριστιανοί έγραψαν ιστορίες για τον νεαρό Ιησού στη Ναζαρέτ που χρησιμοποιούσε τις θεϊκές δυνάμεις του για να δώσει ζωή σε πουλιά από πηλό ή να χτυπήσει επιπόλαια τους φίλους του, ρίχνοντάς τους κάτω νεκρούς.
Οι πρώτοι χριστιανοί δεν συμφωνούσαν στο ποια κείμενα ήταν ιερά και εκείνα που περιλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη επιλέχθηκαν για να ανυψώσουν μια ανταγωνιστική μορφή του χριστιανισμού, εκείνη της Ρωμαϊκής Εκκλησίας έναντι των άλλων. (Σημειώστε ότι η Ρωμαϊκή Εκκλησία αποκαλέστηκε «καθολική», που σημαίνει παγκόσμια, ενώ μετά το σχίσμα του 1054 η Ανατολική Ρωμαϊκή Εκκλησία ονομάστηκε «ορθόδοξη», που σημαίνει σωστή δόξα/δοξασία).
Οι δύο πιο παλιές ολοκληρωμένες συλλογές της Καινής Διαθήκης, ο Codex Siniaticus και ο Codex Vaticanus, πάνε πίσω μόνο στις αρχές του τέταρτου αιώνα. Ακόμα χειρότερα τα βιβλία διαφέρουν τόσο μεταξύ τους, όσο και από τις Βίβλους μας. Έχουμε βιβλία που δεν έχουν. Έχουν βιβλία που δεν έχουμε, όπως ο Ποιμήν του Ερμά και το Ευαγγέλιο του Βαρνάβα.
Εκτός από τα ευαγγέλια, η Καινή Διαθήκη περιλαμβάνει ένα άλλο θρησκευτικό λογοτεχνικό είδος - την επιστολή ή το γράμμα. Ορισμένες από τις γνωστές επιστολές της Καινής Διαθήκης, όπως οι Πέτρου Α' και Β' και η Ιούδα, απορρίπτονται ως πλαστογραφίες, ακόμα και στην αρχαία τους έκδοση. Οι σημερινοί επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι σχεδόν όλα τα κείμενα της Καινής Διαθήκης είναι πλαστογραφημένα, εκτός από τις έξι επιστολές που αποδίδονται στον Παύλο, ενώ ακόμα και σε αυτή την περίπτωση τα αυθεντικά κείμενά τους έχουν ξαναγραφτεί.
5. Οι χριστιανοί μάρτυρες δεν είναι απόδειξη (ακόμα και αν ήταν πραγματικοί).
Γενιές χριστιανών απολογητών έχουν υποδείξει την ύπαρξη χριστιανών μαρτύρων ως απόδειξη της αλήθειας της θρησκείας τους, θέτοντας το εξής ερώτημα: «ποιος θα πέθαινε για ένα ψέμα;». Η σύντομη απάντηση φυσικά είναι ότι πάρα πολλοί αληθινοί πιστοί έχουν πεθάνει στην υπηρεσία ψεμάτων που παθιασμένα πιστεύουν ως αληθινά - και όχι μόνο χριστιανοί. Η προφανής ύπαρξη μουσουλμάνων τζιχαντιστών έχει κάνει αυτό το επιχείρημα λιγότερο κοινό τα τελευταία χρόνια.
Αλλά ποιος λέει ότι οι χριστιανικές ιστορίες των ευρέως διαδεδομένων μαρτύρων ήταν πραγματικές; Στις Πράξεις Αποστόλων καταγράφονται μόνο δύο μαρτυρίες και οι κοσμικοί μελετητές αμφιβάλλουν ότι περιέχουν πραγματική ιστορία. Οι υπόλοιπες ιστορίες των χριστιανών μαρτύρων εμφανίστηκαν αιώνες αργότερα. Το βιβλίο της ιστορικού Candida Moss (2014), με τίτλο: Ο μύθος της δίωξης (The myth of persecution), αποτελεί μια αποκαλυπτική ματιά στο πως οι πρώτοι χριστιανοί πατέρες κατασκευάζουν ουσιαστικά ολόκληρη την παράδοση του χριστιανού μάρτυρα - ένα γεγονός που, κατά τραγική ειρωνεία, αποκάλυψαν σε μεγάλο βαθμό σύγχρονοι χριστιανοί μελετητές.
6. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να εξηγηθεί η ύπαρξη του χριστιανισμού;
Οι περισσότεροι άνθρωποι, χριστιανοί και άλλοι, δυσκολεύονται να φανταστούν πως θα μπορούσε να έχει προκύψει ο χριστιανισμός, αν οι ιστορίες στη Βίβλο δεν είναι αληθινές. Πέραν από κάθε αμφιβολία, ο χριστιανισμός δεν θα μπορούσε να είχε προκύψει εάν οι άνθρωποι του πρώτου αιώνα δεν πίστευαν ότι είναι αλήθεια. Όμως οι ιστορίες τους είναι αληθινές;
Ο ακαδημαϊκός της Καινής Διαθήκης με τις μεγαλύτερες πωλήσεις Bart Ehrman πιστεύει ότι οι βιβλικές ιστορίες για τον Ιησού είχαν στον πυρήνα τους το πρόσωπο ενός μοναδικού περιπλανώμενου ιεροκήρυκα, όπως πιστεύουν και οι περισσότεροι λόγιοι της Καινής Διαθήκης. Ο ιστορικός Richard Carrier και ο David Fitzgerald, όμως, παίρνουν μια αντίθετη θέση - υποστηρίζουν ότι ο αρχικός πυρήνας ήταν ένα σύνολο αρχαίων μυθικών τροπών, στις οποίες ανυποψίαστοι πιστοί πρόσθεσαν ιστορικές λεπτομέρειες. Ο Ehrman και ο Carrier μπορεί να βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές αυτής της συζήτησης, αλλά και οι δύο συμφωνούν σε ένα σημαντικό γεγονός: το μόνο που χρειάζεται για να εξηγηθεί η άνοδος του χριστιανισμού είναι η πίστη που προώθησαν οι αντίπαλοι χριστιανοί ιεροκήρυκες του πρώτου αιώνα.
Η μαγεία, ο μεγαλοπόδαρος, η ιδέα ότι ένας Αμερικανός Πρόεδρος γεννήθηκε στην Κένυα, χρυσές πλάκες που αποκαλύφθηκαν σε έναν γυρολόγο του 19ου αιώνα από τον Άγγελο Μορμόνο... όλοι γνωρίζουμε ότι οι ψευδείς ιδέες μπορεί να είναι κολλητικές - ότι μπορούν να εξαπλωθούν από άτομο σε άτομο, να διευρυνθούν ή διογκωθούν στην πορεία τους, μέχρι να καταστούν σχεδόν αδύνατο να εξαλειφθούν. Οι απαρχές του χριστιανισμού μπορεί να περιβάλλονται από μυστήριο, αλλά η ιογενής εξάπλωση των παθιασμένων ψευδών ιδεών, γίνεται όλο και πιο κατανοητή με την πάροδο των χρόνων. Η νευροεπιστήμη άλλωστε έχει αποδείξει ότι τα μυαλά μας είναι ικανά να μας πείσουν για πράγματα που δεν είναι αληθινά.
Αφήνοντας ανοιχτές επιλογές
Ο Philip Davies του Πανεπιστημίου του Sheffield, ο οποίος πιστεύει ότι ο χριστιανισμός πιθανότατα ξεκίνησε με ένα μόνο Ιησού, αναγνωρίζει ότι τα στοιχεία είναι εύθραυστα και προβληματικά. Ο Davies υποστηρίζει ότι ο μόνος τρόπος με τον οποίο το πεδίο των μελετών της Καινής Διαθήκης μπορεί να αποκτήσει οποιαδήποτε ακαδημαϊκή αξιοπρέπεια, είναι η αναγνώριση της πιθανότητας ότι ο Ιησούς δεν υπήρχε. Σημειώνει περαιτέρω ότι αυτό δεν θα δημιουργούσε διαμάχη στους περισσότερους τομείς της αρχαίας ιστορίας, αλλά θα καταδείκνυε ότι οι μελέτες της Καινής Διαθήκης δεν είναι μια συνηθισμένη περίπτωση.
Ο Kurt Noll του Πανεπιστημίου Brandon πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω, υποστηρίζοντας ότι το ερώτημα δεν έχει σημασία: Το αν ο αρχικός Ιησούς ήταν πραγματικός ή μυθολογικός δεν έχει σχέση με τη θρησκεία που ιδρύθηκε στο όνομά του, λέει. Αυτό συμβαίνει επειδή ο Χριστός βρίσκεται στο επίκεντρο του χριστιανισμού ως μια φιγούρα που υφάνθηκε από το ύφασμα της μυθολογίας. Οι ιστορίες που φέρουν το όνομά του αντλούν στοιχεία από αρχαία πρότυπα που είναι ενσωματωμένα στην εβραϊκή θρησκεία και τις θρησκείες της γύρω περιοχής.
Εκατοντάδες ιστορίες σχετίζονται με θρησκευτικούς προφήτες ή μεσσιανικές φιγούρες ανά τους αιώνες πριν τον Ιησού. Από αυτές δύο ξεχωρίζουν για τις εντυπωσιακές ομοιότητες με τον Ναζωραίο: οι ιστορίες των θεών Ώρου και Μίθρα.
- Ο Ώρος είναι ο αιγυπτιακός θεός του ουρανού και της βασιλείας, που γεννήθηκε από παρθένα, βαφτίστηκε στην ηλικία των 30 ετών και είχε 12 μαθητές. Επίσης, σταυρώθηκε και αναστήθηκε.
- Ο Μίθρας, ο θεός του ουράνιου φωτός και της σοφίας, ήταν ο κεντρικός θεός του μιθραϊσμού, εξελληνισμένη ζωροαστρική εκδοχή των μεσογειακών Μυστηρίων που εξαπλώθηκε σε όλη τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Επίσης γεννήθηκε από παρθένα, γιορταζόταν στις 25 Δεκεμβρίου, σημάδευε τους οπαδούς του στο μέτωπο, συνδέθηκε με το λιοντάρι και το αρνί, θυσίασε τον εαυτό του και είχε μια ιερή ημέρα, την Κυριακή. Παρουσιάζεται επίσης ως «ο αγαθοεργός», «ο Σωτήρας» και το πνεύμα του καλού.
Η ιστορία του Ιησού όπως την γνωρίζουν οι περισσότεροι σήμερα, δημιουργήθηκε από τις ιστορίες προηγούμενων μεσσιανικών μορφών της ανατολής.
Τέτοιες ιστορίες, συνεχίζει ο Noll, διαδόθηκαν από στόμα σε στόμα σε ένα πολιτιστικό πλαίσιο γεμάτο μαγικά όντα και θαύματα. Οι δαίμονες προκαλούσαν επιληψία. Οι προσφορές στον θεό έφερναν βροχή. Οι ιατρικές θεραπείες περιελάμβαναν μανδραγόρα και αίμα περιστεριού. Άγγελοι και φαντάσματα εμφανίζονταν στα όνειρα των ανθρώπων.
Οι θεοί και τα άλλα υπερφυσικά όντα αφθονούσαν και πολύ συχνά περνούν από τον κόσμο τους στον δικό μας.
Σύμφωνα με την «κρατούσα» θεωρία, στο τέλος της 3ης χιλιετίας π.Χ. ανάγονται οι απαρχές της ελληνικής γλώσσας, η οποία καθιερώθηκε αντικαθιστώντας την «προελληνική» πελασγική.
Όμως, οι ανθρωπολογικές μελέτες των σύγχρονων ανθρωπολογικών ομάδων, με γνώμονα τη γεωγραφική τους κατανομή (Α. Πουλιανός, 1962 – 2006), δείχνουν ότι ο ελλαδικός χώρος είναι αδιάλειπτα κατοικημένος από τους ίδιους πληθυσμούς, τουλάχιστον από το τέλος της παλαιολιθικής εποχής.
Μεταξύ αυτών (βλ. Α. Πουλιανός, 1993), η έντονα ενδογαμική και αυτόχθονα ομάδα των
Σαρακατσάνων, οι οποίοι ανέκαθεν ομιλούν μόνο την Ελληνική χωρίς προσμίξεις άλλων λεκτικών
τύπων (βλ. Kretscmer, 1907). Έτσι, έχουν διατηρήσει για πάνω από 30.000 χρόνια τον ίδιο ανθρωπολογικό τύπο, μαζί βέβαια με τη γλώσσα. Με βάση αυτές τις μελέτες ο Α. Πουλιανός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελληνική είναι η μητρική γλώσσα της «ινδοευρωπαϊκής» ομάδας γλωσσών.
Η συνεχής εξάλλου κατοίκηση της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής του Αιγαίου επιβεβαιώνεται από ολοένα και περισσότερες ανασκαφικές έρευνες. Π.χ. στα σπήλαια: Πετραλώνων Χαλκιδικής της Κάτω Παλαιολιθικής (Α. Πουλιανός, 1982), Θεόπετρας Θεσσαλίας της Μέσης Παλαιολιθικήςέως καιΝεολιθικής(Κυπαρίσση, 2000), Γιούρων Αλοννήσου της Μεσολιθικής έως και Νεολιθικής (Σάμψων, 1998), Κοιλάδας Αργολίδας επίσης της Μεσολιθικής έως και Νεολιθικής εποχής (Jacobsen, 1969) κ.ά.
Κατά τη διάρκεια λεξικογράφησης της παλαιολιθικής ορολογίας από τον γράφοντα (Ν. Πουλιανός, 2007), λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα ανωτέρω, ορισμένες λέξεις της Ελληνικής έδειξαν να ανήκουν στην εποχή του λίθου. Ο προκαταρκτικός χαρακτήρας της παρούσας δημοσίευσης δεν επιτρέπει την αναφορά παρά σε τρεις μόνο από αυτές, που είναι: η Οπλή, το Όπλο και το Εργαλείο.
Η ετυμολογία της λέξης εργαλείο παραπέμπει στο έργο που παράγεται με τη λείανση ή τα αντικείμενα που μετατρέπονται σε χρηστικά με τη λείανση. Έτσι είναι πολύ πιθανό ότι η χρήση αυτής της λέξης ανάγεται στους νεολιθικούς χρόνους, καθώς τότε τα λίθινα κ.ά. σκεύη παρασκευάζονταν βασικά με τεχνικές λείανσης και όχι όπως σε προηγούμενες εποχές με τεχνικές κρούσης και πίεσης. Κατά συνέπεια όσον αφορά τις προηγούμενες περιόδους, πρέπει να υπήρχε σε χρήση άλλη λέξη.
Στο σπήλαιο Πετραλώνων έχουν ανευρεθεί οπλές ελαφοειδών και ιπποειδών, που δείχνουν να έχουν μεταφερθεί από Αρχανθρώπους, φανερώνοντας έτσι ότι ήδη από την Κάτω Παλαιολιθική εποχή είναι γνωστές οι ιδιότητες των οπλών των οπληφόρων ζώων, με τη συνδυασμένη δηλαδή διπλή σημασία τόσο του εργαλείου, σαν κεράτινη επένδυση των μεταπόδιων οστών για άνετη βάδιση, τρέξιμο ή σκαρφάλωμα, όσο και σαν αμυντικό όργανο – όπλο (στα μεγαλόσωμα ιδίως θηλαστικά). Συνεπώς, με βάση τα παραπάνω δεδομένα, αλλά κ.ά. πιο πρόσφατων έως σύγχρονων εποχών, η λέξη όπλο είναι δυνατόν ετυμολογικά να προέρχεται από τις οπλές. Με άκρα επιφύλαξη, παρόμοια πιθανότητα ετυμολόγησης από γλωσσολογική άποψη, έχει διατυπώσει και ο Μπαμπινιώτης (2002), με την αξιοσημείωτη επίσης επισήμανση ότι δεν συνάδει με τις γνωστές « ινδοευρωπαϊκές » ρίζες.
Πόσο παλιά μπορεί να είναι η προαναφερόμενη σημασία του όπλου, οπωσδήποτε δεν ανιχνεύεται εύκολα. Πάντως, η τρίτη σημασία, εκείνης του κυνηγετικού εργαλείου, πρέπει να είναι, έστω και λίγο, μεταγενέστερη. Ακόμα νεότερη κατ’ ανάγκη είναι η τέταρτη έννοια, του αμυντικοεπιθετικού όπλου, για χρήση εναντίον άλλων ανθρώπων σε συρράξεις, καθότι για την Παλαιολιθική δεν έχει βρεθεί ούτε ένα στοιχείο που να δικαιολογεί την πολεμική του σημασία. Οι πόλεμοι είναι μια πολύ «πρόσφατη εφεύρεση», αφορώντας περισσότερο την εποχή του Χαλκού, που όπως και να είναι με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα δεν ξεπερνά σε παλαιότητα την περίοδο των μεσολιθικών χρόνων.
Σε επίρρωση των ανωτέρω, η πρώτη σημασία που παρατίθεται για τη λέξη όπλο στο 9τομο λεξικό του Δημητράκου, είναι αυτή του εργαλείου: «οργανον δι’ ου ο άνθρωπος εργάζεται προς αντιμετώπισιν των αναγκών της ζωής, εργαλείον, σκεύος, αντικείμενον εν χρήσει… όπλον αρούρης = δρέπανον… όπλον γεροντικόν = βακτηρία (μπαστούνι)… όπλον δείπνων = οινοδόχον αγγείον». Πρβλ. εξάλλου, όπλομαι, οπλίζω = ετοιμάζω, αλλά και εξ-οπλισμός πλοίου ή επιστημονικός κλπ.
Επίσης για την Παλαιολιθική, συχνά δεν είναι γνωστό ποία εργαλεία μπορεί να ήταν ξεκάθαρα κυνηγετικά όπλα, ποία απλώς «συνήθη οικιακά» εργαλεία και ποία και τα δύο. Έτσι, η χρήση των γενικών όρων τέχνεργο, εργαλείο ή εξοπλισμός (ανάλογα με τη σημασία) πρέπει να θεωρείται πιο εύστοχος για τις απώτερες εποχές του λίθου, αντί αποκλειστικά της λέξης όπλο, με βάση τη σύγχρονη εννοιολογικά σημασία, που ενίοτε απαντάται σε ξενόγλωσσες πραγματείες (π.χ. ως weapon ή orudje).
Συμπερασματικά μπορεί να ειπωθεί ότι με βάση τις παρατηρήσεις των οπλών των οπληφόρων ζώων ξεκίνησε η χρήση της λέξης όπλο, αρχικά με την έννοια του εργαλείου και ταυτόχρονα ή ίσως λίγο αργότερα του αμυντικού οργάνου και κατόπιν του κυνηγετικού εργαλείου. Στη συνέχεια, βασικά κατά τη Νεολιθική προς Χαλκολιθική εποχή, η λέξη όπλο αντικαθίσταται σταδιακά με τη λέξη εργαλείο, όταν τα διάφορα λίθινα ή οστέινα αντικείμενα μετατρέπονται σε χρηστικά με τη λείανση, αλλά και προς διάκριση από τα «νεοεμφανισθέντα καθαυτού» όπλα, για τον προσδιορισμό της αντίστοιχης εξειδικευμένης χρήσης κατά τις πολεμικές ενέργειες.
Νίκος Α. Πουλιανός
· Δημητράκου Δ. (1964) – Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης. Εκδ. Ελλ. Παιδεία. Αθήνα.
· Jacobsen Th. W. (1969) – Excavations at Porto Cheli and Vicinity. Preliminary Report II. The Franchthi Cave. Hesperia, Journal of the American School of Classical Studies at Athens, v. XXXIII, Νο 3.
· Kretscmer P. (1907) – Zur Geschichte der griechischen Dialekte. Glotta, Göttingen, 16-17.
· Κυπαρίσση – Αποστολίκα Ν. (2000) – Σπήλαιο Θεόπετρας. Δώδεκα χρόνια ανασκαφών και έρευνας 1987-1998. Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου, Τρίκαλα 6-7 Νοεμβρίου 1998.
· Μπαμπινιώτης Γ. (2002) – Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας, β΄ έκδοση, Αθήνα.
· Πουλιανός Α. Ν. (1962 – 2006) – Η Προέλευση των Ελλήνων. Αθήνα.
· Πουλιανός Α. Ν. (1982) – Το Σπήλαιο του Αρχανθρώπου των Πετραλώνων.
· Πουλιανός Α. Ν. (1993) – Σαρακατσάνοι, ο αρχαιότερος λαός της Ευρώπης. Αθήνα.
· Πουλιανός Ν. Α. (2007) – Έκθεση επιστημονικής απασχόλησης έτους 2007 (αρ. πρωτ. 3793 / 6-12-2007 της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας -Σπηλαιολογίας Ν. Ελλάδας του ΥΠ.ΠΟ.).
· Σάμψων Α. (1998) – The Neolithic and Mesolithic occupation of the Cyclop’s cave, Youra, Alonessos, Greece. BSA 93, pp. 1-22.
Δρ Νίκος Α. Πουλιανός(Προκαταρκτική, έκτακτη και ανεπίσημη συμμετοχή στο 1ο Παγκόσμιο Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών – Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 3-5 Ιουλίου 2008)
- ΕΚ ΤΟΥ http://www.mikres-ekdoseis.gr ΤΗΝ 16.7.13
– ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ
