Κυριακή, 16 Φεβρουαρίου 2020

Η φιλία κατά τον Αριστοτέλη: Τρία τα είδη της, μόνο το ένα αξίζει πραγματικά



Σε ηλικία 17 ετών, ο Αριστοτέλης γράφτηκε στην Ακαδημία του Πλάτωνα, στην οποία θα έμενε 
για 20 χρόνια. Ο νεαρός Αριστοτέλης θα γινόταν ο καλύτερος μαθητής της Ακαδημίας 
που ιδρύθηκε από τον άνθρωπο που έμεινε στην ιστορία ως ο πατέρας της φιλοσοφίας. 
Είχε, βλέπετε, την τάση να κάνει πολλές ερωτήσεις και να απαντά σε ακόμα περισσότερες.
Η ακριβής χρονολογία της αναχώρησής του από την Ακαδημία είναι αμφιλεγόμενη, αλλά εικάζεται 
πως έφυγε λίγο μετά τον θάνατο του Πλάτωνα, καθώς δεν του άρεσε η νέα τάξη των πραγμάτων στη 
σχολή, μετά τη «φυγή» του δασκάλου του. 
Ωστόσο, στα χρόνια που ακολούθησαν, θα διαφωνούσε με πολλές από τις βασικές ιδέες του.
Δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσα ακριβώς έγραψε ο Αριστοτέλης, αλλά ακόμα και από αυτό το 
μέρος της δουλειάς του που έχει διασωθεί μέχρι σήμερα, είναι ασφαλές να συμπεράνουμε πως το 
εύρος των θεμάτων που ασχολήθηκε, είναι πραγματικά εντυπωσιακό. Όλα τα πεδία, επιστημονικά και
μη, από την αστρονομία και τη φυσική, μέχρι την ηθική και τα οικονομικά, έχουν επηρεαστεί 
από τον Αριστοτέλη. Για παραπάνω από 2.000 χρόνια μετά τον θάνατό του, έχει κατορθώσει να 
παραμείνει ένας από τους πιο γνωστούς στοχαστές της ιστορίας.
Ενώ, λοιπόν, η επιρροή του είναι φανερή σε πολλά θέματα της σημερινής εποχής, κάποιες από τις πιο 
εύστοχες παρατηρήσεις του σχετίζονται με τη φιλία. Έβλεπε τη φιλία ως μία από τις πραγματικές χαρές 
της ζωής και θεωρούσε πως για να ζήσει κάποιος μια ευτυχισμένη ζωή, χρειάζεται μια πραγματική 
φιλία. Με δικά του λόγια:
«Η φιλία είναι ένα είδος αρετής ή τουλάχιστον συνυφασμένη με την αρετή. Εκτός όμως απ΄ αυτό, η 
φιλία είναι και πράγμα πάρα πολύ αναγκαίο στη ζωή του ανθρώπου, γιατί κανείς δεν θα προτιμούσε να 
ζει χωρίς φίλους, έστω κι αν έχει στην κατοχή του όλα τα άλλα αγαθά. Γι΄αυτό ακόμα και οι πλούσιοι και
 εκείνοι που κατέχουν αξιώματα και πολιτική εξουσία, πιστεύουν ότι η παρουσία φίλων είναι πολύ
 μεγάλη ανάγκη. Εξάλλου οι άνθρωποι στη φτώχεια και στις άλλες δυστυχίες τους, πιστεύουν ότι
 το μόνο καταφύγιο είναι οι φίλοι. Επιπλέον, οι φίλοι συνδράμουν τους νέους, ώστε να τους αποτρέψουν
 από τα λάθη, και, προκειμένου, για τους μεγάλους στην ηλικία, τους φροντίζουν και αναπληρώνουν τις 
δυνάμεις που τους λείπουν. Δύο πηγαίνουν μαζί, διότι και οι δυο είναι πιο ικανοί να κατανοήσουν από 
κοινού και να ενεργήσουν».
Οι συμπτωματικές φιλίες
Ο Αριστοτέλης υπογράμμισε δύο συνηθισμένα είδη φιλίας που βασίζονται περισσότερο στη 
σύμπτωση, παρά στην πρόθεση.
1) Φιλία ωφελιμότητας
Η πρώτη είναι η φιλία που βασίζεται στην ωφελιμότητα. Σε αυτό το είδος φιλίας, τα δύο μέρη δεν 
τρέφουν αληθινά φιλικά συναισθήματα, αλλά διατηρούν τη σχέση τους γιατί αποκομίζουν οφέλη
Αυτή η φιλία, δεν είναι μόνιμη. Όταν τελειώνουν τα οφέλη, συνήθως τελειώνει και η φιλία. Ο 
Αριστοτέλης παρατήρησε πως αυτή η σχέση είναι πιο συνηθισμένα ανάμεσα σε άτομα μεγαλύτερης 
ηλικίας.
Ένα σωστό παράδειγμα τέτοιας φιλίας, είναι οι σχέσεις που φτιάχνουμε με συνάδελφους στη δουλειά. 
Μπορεί όντως να περνάμε καλά μαζί, αλλά μόλις η κατάσταση αλλάξει, συνήθως αλλάζει και η φύση της
 σχέσης μας.
2) Φιλία απόλαυσης
Αντίστοιχα, το δεύτερο είδος συμπτωματικής φιλίας βασίζεται στην απόλαυση. Αυτό, όμως, 
είναι πιο συνηθισμένο σε νεαρούς ανθρώπους. Είναι το είδος φιλίας που παρατηρείται ανάμεσα σε 
συμμαθητές, συμφοιτητές και άτομα που ανήκουν στην ίδια αθλητική ομάδα.
Η πηγή της φιλίας είναι πιο συναισθηματική, αλλά ταυτόχρονα, είναι το είδος της φιλίας που συνήθως 
κρατάει λιγότερο. Μόλις τα ενδιαφέροντα των φίλων πάψουν να είναι κοινά, σταματάει και η απόλαυση 
και κατά επέκταση, η φιλία. Συνήθως, αυτό συμβαίνει, επειδή μεγαλώνουμε, ωριμάζουμε και αλλάζουμε.
Οι περισσότερες φιλίες, ανήκουν σε αυτές τις δύο κατηγορίες και ενώ ο Αριστοτέλης ποτέ δεν τις 
χαρακτήρισε με αρνητικό τρόπο, πίστευε πως το μικρό βάθος τους περιόριζε την ποιότητά τους.
Είναι καλό, για την ακρίβεια, είναι απαραίτητο, να έχουμε συμπτωματικές φιλίες, αλλά μπορούμε να 
τα πάμε ακόμα καλύτερα.
Η φιλία της αρετής και του αγαθού
Η τελευταία μορφή φιλίας που κατέγραψε ο Αριστοτέλης είναι η καλύτερη από όλες. Αντί να 
βασίζεται στο συμφέρον ή στην απόλαυση, το τρίτο είδος φιλίας βασίζεται στην κοινή εκτίμηση των 
αρετών και των ιδανικών, ανάμεσα στα δύο μέρη. Είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι και οι αξίες, 
τις οποίες αντιπροσωπεύουν που αποτελούν το κίνητρο διατήρησης των φιλικών δεσμών.
Συνήθως, αυτή η φιλία κρατάει μέχρι τέλους, αλλά για τη δημιουργία της απαιτείται η ύπαρξη ενός 
βασικού επίπεδου καλοσύνης στο καθένα από τα δύο άτομα. Σαν να μην έφτανε αυτό, απαιτούν 
χρόνο και εμπιστοσύνη για να σφυρηλατηθούν σωστά.
Οι άνθρωποι που δεν έχουν ενσυναίσθηση και δεν νοιάζονται για τον συνάνθρωπό τους συχνά 
αποτυγχάνουν να αναπτύξουν τέτοιες σχέσεις και καταλήγουν στα πρώτα δύο είδη φιλιών. Ο κάθε 
άνθρωπος έχει περισσότερες πιθανότητες να πετύχει αυτό το επίπεδο φιλίας με κάποιον που ξέρει πολύ 
καλά, τον έχει δει στη χειρότερη φάση της ζωής του και έπειτα τον είδε να την ξεπερνάει. Το ίδιο 
πράγμα ισχύει και για φίλους που αντιμετώπισαν και ξεπέρασαν μαζί τις ίδιες δυσκολίες.
Πέρα από το βάθος και την οικειότητα που προκύπτει σε αυτές τις σχέσεις, η ομορφιά τους κρύβεται 
και στο γεγονός πως συμπεριλαμβάνουν τα πλεονεκτήματα και από τα δύο προηγούμενα είδη 
φιλίας. Είναι ωφέλιμες και απολαυστικές.
Όταν σέβεσαι τον άλλον και νοιάζεσαι για το καλό του, χαίρεσαι και μόνο που είσαι μαζί του, μπορείτε 
να βρείτε πράγματα που θα διασκεδάσουν και τους δύο σας, αλλά και να βοηθήσετε ο ένας τον άλλον.
Αυτές οι σχέσεις απαιτούν χρόνο και προσπάθεια, αλλά όταν ανθίσουν, οι καρποί τους είναι η 
εμπιστοσύνη, ο θαυμασμός και το δέος, δηλαδή οι πιο γλυκοί καρποί που έχει να μας προσφέρει η ζωή.

***



Σάββατο, 15 Φεβρουαρίου 2020

Οι νόμοι από τον Δία εις τον Μίνωα και η "αντιγραφή" των χριστιανών.





Ελληνική Προϊστορία
Οι νόμοι από τον Δία [Θεό] εις τον Μίνωα
Ο Μίνωας ο Α’ κάθε εννέα χρόνια επήγαινε εις το σπήλαιο εις το οποίο είχε γεννηθεί ο Δίας, εις το όρος της Ίδης όπου εκεί συναντούσε τον Δία και του παρέδιδε τους νέους νόμους που έπρεπε να θεσπίσει, για να κυβερνήσει δίκαια τους υπηκόους του. Κατ’ άλλους λέγεται ότι επήγαινε εκεί προσμένοντας την «επιφοίτηση» από τον Δία. Αναφέρεται εις τον Μίνωα και τους νόμους του ο Θαλήτας αοιδός,

νομοθέτης, μελοποιός και μουσικοδιδάσκαλος. Όπως μας πληροφορεί ο Στράβωνας εις το έργο του «Γεωγραφικά» 1ο βιβλίο εις το C 476,8 «ως δ’ είρηκεν Έφορος, ζηλωτής ο Μίνως αρχαίου τινός Ραδαμάνθυος δικαιοτάτου ανδρός ομωνύμου του αδερφού αυτού, ος πρώτος την νήσον εξημερώσαι δοκεί νομίμοις και συνοικισμοίς πόλεων και πολιτείαις, σκηψάμενος παρά Διός φέρειν έκαστα των τιθεμένων δογμάτων εις μέσον. Τούτον δη μιμούμενος και ο Μίνως δι’ εννέα ετών, ως έοικεν, αναβαίνων επί το του Διός άντρον και διατρίβον ενθάδε, απήει συντεταγμένα έχων παραγγέλματα τινά, έφασκεν είναι προστάγματα του Διός αφ’ ης αιτίας και τον ποιητήν ούτως ειρηκέναι «ενθάδε Μίνως εννέωρος βασίλευε Διός μεγάλο οαριστής».
Επίσης αναφέρονται εις τον Μίνωα και τους νόμους του, ο Πλάτων εις το έργο του «Νόμοι» όπως και ο Παυσανίας εις το έργο του «Περιηγήσεις».

Ήτο οι πρώτοι νόμοι που εμφανίστηκαν εις την ανθρώπινη κοινωνία και οι Έλληνες επίστευον ότι γενικώς οι νόμοι κατάγοντο από την Κρήτη. Οι νόμοι ήσαν σεβαστοί διότι ήσαν θεόσταλτοι. Ο Όμηρος διασώζει αυτήν την παράδοση εις την «Οδύσσεια» εις το Ραψωδία – κεφάλαιο Ιθ και εις τις στίχους 178 - 179 :

«τῇσι δ᾽ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως 178

ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,» 179

Αυτή δηλαδή είναι η Κνωσός, μεγάλη πόλη την είπανε, όπου και ο Μίνωας βασίλευε και κάθε εννέα έτη συνομιλούσε με τον Δία.
Ακόμα όταν οι Ετεοκρήτες επήγαν εις την Ιρλανδία, είχαν πάρει μαζί τους μια πέτρα από αυτές όπου εκάθητο ο Μίνως όταν πήγαινε εις το σπήλαιο για να πάρει τους νόμους και την είχαν ονομάσει «Μοίρα». Επάνω σε αυτή την πέτρα εκάθοντο και οι μετέπειτα βασιλείς της Ιρλανδίας προσμένοντας και εκείνοι την ίδια επιφοίτηση του προγονικού τους Θεού Δία, για τους νόμους που έπρεπε να θεσπίσουν για την δίκαιη διακυβέρνηση των Ιρλανδών.



Η γνωστότερη, σπουδαιότερη και μεγαλύτερη από τις μέχρι σήμερα ευρεθείσες επιγραφές, είναι εκείνη της Γόρτυνος της Κρήτης, χαραγμένη σε 12 στήλες λίθινες από πελεκητούς πωρόλιθους, γραμμένη σε δωρική ιδιωματική γλώσσα Βουστροφηδόν, χρονολογούμενη από τον 6ο αιώνα π.Χ. που κατά τους ειδικούς περιλαμβάνει στοιχεία δικαίου πολύ προγενεστέρων χρόνων. Κάποιοι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι ίσως είναι οι ίδιες οι πλάκες που έπαιρνε ο Μίνωας από τον Δία.

Χριστιανική ιστορία

Οι νόμοι από τον Θεό εις τον Μωϋσή

Ο Μωϋσής ανέβηκε εις το όρος και αφού παρέμεινε κάποιες ημέρες επέστρεψε με τους νόμους που του έδωσε ο Θεός και τους είχε γράψει επάνω σε πλάκες. Η αναφορά αυτή υπάρχει εις την Παλαιά Διαθήκη εις το βιβλίο «Έξοδος» και εις το κεφάλαιο λβ [32] και εις τον στίχους 15 και 16 :

15 Καὶ ἀποστρέψας Μωϋσῆς κατέβη ἀπὸ τοῦ ὄρους, καὶ αἱ δύο πλάκες τοῦ μαρτυρίου ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ, πλάκες λίθιναι καταγεγραμμέναι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν αὐτῶν, ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἦσαν γεγραμμέναι·


16 καὶ αἱ πλάκες ἔργον Θεοῦ ἦσαν, καὶ ἡ γραφὴ γραφὴ Θεοῦ κεκολαμμένη ἐν ταῖς πλαξί.